0

Στο αχανές διάστημα της αιωνιότητας, η υπαρξιακή διάρκεια των Ελλήνων εξασφαλίζεται από την ιερή σκυτάλη των αγώνων που από γενιά σε γενιά παραδίδει το χρέος της ιστορίας στους επερχομένους, με τη φλόγα της δόξας και την ακμαιότητα της συνείδησης. Της συνείδησης της υποστασιακής αξίας και τη μνήμη της καταξίωσης. Κι η ζωή μας, στα νεότερα χρόνια, εκφράζεται με μια σκυταλοδρομία που άρχισε το 1821 και συνεχίστηκε το 1955. Κι οι μεγάλοι της σταθμοί η 25η Μαρτίου κι η 1η Απριλίου, με ενδιάμεση ανάσα την 28η Οκτωβρίου 1940. Το ’21 είναι ο χρόνος εναλλαγής, η στιγμή της παράδοσης της φλεγόμενης σκυτάλης της ελευθερίας στον αγώνα των γενεών. Στα παλιά μαρμαρένια αλώνια, όπου ο άχρονος Ελληνισμός προοριζόταν να δώσει τη μάχη της διάρκειάς του. Να παλέψει με το θάνατο για το τρόπαιο της λευτεριάς του. Να δονήσει το χάος της ιστορίας με την προαιώνια κραυγή των πατέρων: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Η ΘΑΝΑΤΟΣ. Και ν’ αποδυθεί στην επανάσταση του λυτρωμού του, με ασπίδα την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, κοντάρι το φιλότιμο, σημαία την τιμή και πόθο την ελευθερία.
Εμπνευστές της Επανάστασης, δημιουργοί της «Φιλικής Εταιρείας», οι Τέκτονες Εμμανουήλ Ξάνθος, Αθανάσιος Τσακάλωφ, Νικόλαος Σκουφάς, που μεταλαμπάδευσαν την φλόγα του ξεσηκωμού μέσα από τις Σ. Στοές, της Οδησσού, όπου διέμεναν και δρούσαν (1814), της Κωνσταντινουπόλεως όπου αγρυπνούσαν ο Σέκερης και η οικογένειά του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄, Πετρουπόλεως με τους Υψηλάντηδες και τον Καποδίστρια, της Ζακύνθου με τον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό και τις εξέχουσες προσωπικότητες της Επτανησιακής Σχολής, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, των Βαλκανικών και Ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Επισημαίνω δε τη συσχέτιση των μυστικών της Φιλικής με τα Τεκτονικά Σύμβολα και τους τρόπους επικοινωνίας, που άλλωστε φαίνονται στα μαρτυρικά έγγραφα και στα σημεία. Υπογραμμίζω ότι δυο δεκαετίες πριν ο Ρήγας ο Βελεστινλής στήριξε την εκστρατεία του πάλιν στις Τεκτονικές Στοές. Εξ άλλου αναφέρω τον φιλτ. Αδ.Κώστα Τσέλλο και τη σχέση του με την ΕΟΚΑ. Ο γιατρός μου απεκάλυψε τη μυστική συνάντηση με τον φίλο και συναγωνιστή του Γρηγόρη Αυξεντίου στο Μοναστήρι της Παναγίας του Μαχαιρά. 12 μέρες πριν τη θρυλική θυσία ο Αυξεντίου του τόνισε: «Εγώ γιατρέ θα πεθάνω. Πρέπει να πεθάνω. Έμαθα του αγωνιστές πώς να πολεμούν. Τώρα θα τους μάθω πώς να πεθαίνουν». Η διασύνδεση στη διαδρομή του χρόνου είναι ιστορική.
Η επανάσταση αποτελεί την άρρηκτη συνέχεια μιας σκυταλοδρομίας που υπερνικά το χρόνο. Αφετηρία της ο Μαραθώνας με το πρόσταγμα του Μιλτιάδη και το εμβατήριο του Αισχύλου: Ίτε παίδες Ελλήνων. Λευτερώστε την πατρίδα, τα παιδιά σας, τις γυναίκες σας, τους γέροντες γονείς σας, τα όσια και τα ιερά. Στη σκυταλοδρομία πρωτοπόρησαν ο Λεωνίδας στις Θερμοπύλες, ο Θεμιστοκλής στη Σαλαμίνα, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στην Πύλη του Ρωμανού, ο Κολοκοτρώνης στο Μωριά, ο Διάκος στην Αλαμάνα, ο Κανάρης στο Αιγαίο: «Μια μέρα ξύπνησα κι είπα, Καπετάν Κωνσταντή σήμερα θα πεθάνεις»! Και τα κύματα πήραν φωτιά από τα βουνά. Και τα νησιά από τα ρουμάνια. Κι η φωνή της παλιγγενεσίας έσκισε τον χρόνο. Και βρόντησε στις χιονισμένες κορυφογραμμές της Πίνδου. Κι αντιλάλησε θεόσταλτη στο Μαχαιρά από τον Γρηγόρη Αυξεντίου, στον Αχυρώνα από τον Αντρέα, τον Φώτη, τον Ηλία, το Χρίστο, στη Λεύκα από τον Μάρκο. Για να τραγουδηθεί, στίχος αθανασίας, από τον Ευαγόρα στην κρεμάλα. Για να συγκλονίσει τον κόσμο, πολεμικό τροπάρι από τον Διγενή, και να πυρπολήσει τα ευρύστερνα στήθη των 108 παλληκαριών που έπεσαν στις μάχες της ΕΟΚΑ, των 3.362 Πολιτικών Κρατουμένων στα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης, των 1114 Πολιτικών Καταδίκων στις Κεντρικές Φυλακές, των 300 ανταρτών στ’ αδούλωτα βουνά, των 13 που πέθαναν στη φρίκη των βασανιστηρίων ή στη συνέχεια από τις κακοπάθειες των ανακρίσεων, των 25 χιλιάδων της πρώτης γραμμής, τη λαοθάλασσα του επαναστατημένου λαού μας, που απαιτούσε την Ένωση με τη μάνα Ελλάδα.
Με μια ηνωμένη βοή βροντή, μια ηνωμένη γροθιά, διεκδίκησε τη λευτεριά του ο λαός μας. Οι Έλληνες αυτής της νοτιοανατολικότερης εσχατιάς της Φυλής, χάραξαν μεταξύ σφύρας και άκμονος, με τις θυσίες, τα κλάματα, τους πόνους και τα βάσανα, στον χάλυβα της θέλησης το έπος του ’55. Τράβηξαν τη λευτεριά από τα κόκκαλα τα ιερά των πατέρων, ανασήκωσαν από τα μνήματα το ιδεώδες και με τις ανίκητες καρδιές το μεσουράνησαν, πυρπολημένο σύμβολο στους σκοτεινούς ουρανούς του αποικιοκρατικού χειμώνα της αγγλοκρατίας. Κι είδαν το φως ουρανοδρόμο αστέρι, Αυγερινό πορείας, που καταύγαζε το χρέος κάθε τίμιου ανθρώπου. Κι ο Αυγερινός έγινε Πολικός Αστέρας, που φεγγοβολεί το τέρμα της προαιώνιας σκυταλοδρομίας της ελευθερίας κι αστράφτει τα πεπρωμένα των νέων σκαπανέων του αύριον. Φωτίζει τον Πενταδάκτυλο, πρόκληση και πρόσκληση ανθρωπιάς. Την Αμμόχωστο, την Αγία Καρπασία,την Κερύνεια, την Μόρφου, τη Μεσαορία, τη βόρεια Λευκωσία, σηματοδότες προέλασης. Και τον Απόστολο Ανδρέα σύμβολο αμετακίνητου προορισμού. Με το ασημαιοστόλιστο καμπαναριό να κατρερεί να καμπανίσει την απελευθέρωση.
Η συμβολή των δικών μας παππούδων στην εθνεγερσία του ’21, είναι το τρανότερο δείγμα της αδάμαστης, κληρονομικής θέλησης των πατέρων μας για ελευθερία. Σε τελευταίο βιβλίο μου καταγράφω ονόματα των ηρωομαρτύρων της 9ης Ιουλίου 1821. Όσων έκαναν το σταυρό τους και βάδιζαν αλύγιστοι στα ικριώματα. Αριθμούνται μέχρι δυο χιλιάδες! Έγραψα για τους Κυπρίους Φιλικούς που εκποιούσαν τις περιουσίες τους κι αρμένιζαν με τον Κανάρη για την Ελλάδα αποσπώντας το θαυμασμό του Κολοκοτρώνη, του Μακρυγιάννη, του Κανάρη. Επεσήμανα στα Εθνικά Αρχεία δεκάδες χειρόγραφα για τις παλληκαριές των Κυπρίων που μετάδιδαν στα αιματοστάλακτα κράσπεδα των ηρωϊσμών το νόημα της αυτοθυσίας τους. Πως πολεμούσαν τραβώντας στην Πόλη των ονείρων του Γένους, όπως το διαλαλεί ο Βασίλης Μιχαηλίδης. Και η μεγάλη ιδέα το υπαρξιακό νόημα της αυτοθυσίας τους, όπως το ύμνησε ο εθνικός μας βάρδος:
«Είπαν μου πως εφύασιν πο τζιει που το Καρπάσιν, μια κοπή παίδκιοι τοπιανοί τζιαι πως επήαν πέρα, πέρα στους λας που πολεμούν, τζιαι παν κατά την Πόλιν»…
Βρήκα ονόματα θρυλικά. Τους αδελφούς Θησείς, από το Στρόβολο, που έδωσαν τα πάντα στην επανάσταση και «απέθανον επί της ψάθης».΄Επεσήμανα επιστολή της θυγατέρας του Κυπριανού Θησέα, στα τεκμήρια της ΑΧΕΒ Αθηνών «προς την Σεβαστή διοίκηση». Ήταν παιδιά του απαγχονισθέντος (Ιούλιο του 1821) εξαδέλφου του εθνομάρτυρα Κυπριανού. Εκποίησαν τις περιουσίες τους και έσπευσαν στην Επανάσταση. Ο Νικόλαος ήταν ζάμπλουτος στη Μασσαλία. Συγκέντρωνε φιλέλληνες και μαζί τους κατέβαινε στην Ελλάδα και πολεμούσε με τον Δημήτριο Υψηλάντη. Ο ίδιος εκάλυπτε τα έξοδα των συμπολεμιστών του. Διέθεσε όλη την περιουσία του στον αγώνα. Και απέθανε επι της ψάθης ! Ήταν ο αρχηγός της επανάστασης Αλαμάνου του Ιουλίου 1833. Ο Θεοφύλακτος πολεμούσε στο Μεσολόγγι όπου έχασε τον βραχίονά του. Πάφτωχος μετά την Επανάσταση ο Αρχιμανδρίτης, ζητούσε από τη διοίκηση να του επιτρέψει διαμονή σε εγκαταλειμμένο μοναστήρι στο Μωριά για να καλλιεργεί παρακείμενο χωραφάκι και να ζει με τα ελάχιστα γεννήματα!
Είδα το έγγραφο του Θεοφύλακτου ως αντιστρατήγου της Επανάστασης! Το γράμμα του Κανάρη για τον Κωνσταντίνο Κυπριώτη που σκοτώθηκε δίπλα στον πυρπολητή και για το γιο του που έπεσε κι εκείνος στον ιερό αγώνα. Επεσήμανα ογδόντα χειρόγραφα που υπογράφουν τα μεγάλα αναστήματα του ξεσηκωμού και υμνούν τη λεβεντιά των Κυπρίων εθελοντών στις μάχες της Τριπολιτσάς, του Μεσολογγίου, του Ναυπλίου, του Φαλήρου, του Μωριά, της Στερεάς, του Δραγατσανίου, του Αιγαίου. Όπου πας στην Ελλάδα, θα βρεις απατράπτοντα οστά πατέρων που δόξασαν την Κύπρο. Η μνήμη τους ήταν που πυρπόλησε την ψυχή της ΕΟΚΑ το ’55. Φλόγισε τις καρδιές κι έκαψε τα δεσμά της δουλείας.
Η 25η Μαρτίου, η 1η Απριλίου, είναι οι φλεγόμενοι δαυλοί που διαλύουν τα ερέβη της εθνικής μας δυστυχίας.
Εδώ υπενθυμίζω ότι στα γεγονότα του 1570, κατά την πρώτη τουρκική εισβολή στην Κύπρο, διεξάχθηκαν ναυμαχίες στα ανοικτά του Κιτίου με ελληνικά καράβια και τούρκικα. Με ελληνικά καράβια που προσάρασσαν στην Παφιακή ακτή και στην παραλία της Λαπήθου, επιβιβάζονταν Κύπριοι για την επανάσταση. Ο Κανάρης φόρτωσε επαναστάτες και ζωοτροφές από την Λάπηθο. Που λάμπουν την αναντίλεκτη υποχρέωσή μας στο σκοτάδι της παρατεινόμενης Μεγάλης Παρασκευής της δεύτερης τουρκοκρατίας των τεσσάρων σχεδόν δεκαετιών, και της ενοχής της πολιτικής σιωπής που διαιωνίζει το δράμα της πατρίδας. Δράμα που από τα υποβολεία του μεταδίδεται η αγωνία των νεκρών της ΕΟΚΑ από τα σκλαβωμένα χωριά, τις απαγορευμένες πόλεις μας. Των ηρώων της εποποιϊας που καταξίωσε τη γενιά μας στην μακραίωνη ιστορία. Κι η αγωνία τους, οργισμένη φωνή από τον άλλο κόσμο. Εγερτήριο υπερτάτου χρέους. Του Καραολή, του Ζάκου, του Παναγίδη, του Μαυρομμάτη, του Στυλιανίδη, του Παρίδη, του Γιάλλουρου: Έλληνες γρηγορείτε, η πατρίδα κινδυνεύει. Ξυπνάτε, να μη σας βρει ο θάνατος στην ντροπή. Να μη γίνουν οι θυμοί των νεκρών αστροπελέκια που θα κάψουν την ανοχή και κατάρες που θα κατακεραυνώσουν την ύπουλη επιλογή της λήθης: Σας εμπιστευτήκαμε πατρίδα ελεύθερη. Μην την παραδώσετε στον εισβολέα που καραδοκεί. Βροντοφωνάξετε ξανά όχι στον επάρατο ενδοτισμό, να μη σας κάψει το ανάθεμα. Σας αφήσαμε δόξα. Μην την ντροπιάσετε. Σας αφήσαμε τιμή. Μην την ατιμάσετε.
Το 1821 και το 1955 δεν είναι στον αχανή χρόνο οι μόνοι σταθμοί απολυτρωτικών αγώνων του Κυπριακού Ελληνισμού. Προηγήθηκαν οι ξεσηκωμοί του 1192 εναντίον των Ναϊτών, όταν ο ποταμός της Λευκωσίας κοκκίνισε από το αίμα της φοβερής σφαγής των Ελλήνων. Η επανάσταση του Ρε Αλέξη το 1427, του Ιακώβου Κρήτα το 1546 και του Ιακώβου Διασσωρινού το 1563 εναντίον των Φράγκων.
Το 1571 η Αμμόχωστος αντιστάθηκε 11 μήνες στον Τούρκο εισβολέα με θρυλικές θυσίες ηρώων που συνάρπασαν την Ευρώπη, όπως εμφαίνεται σε μοναδικές γκραβούρες που αποκαλύπτω στο έργο μου «Οι Κύριοι εθελοντές στους εθνικούς αγώνες». Της Μαρίας της Συγκλητικής. Των ολοκαυτωμάτων.
Κατά την τουρκοκρατία των 308 χρόνων επεσήμανα 7 ξεσηκωμούς και μυστικές αποστολές στη Σαβοϊα και στη Ισπανία για αγώνα ελευθερίας.
Διαρκούσης της αγγλοκρατίας σημειώνω 32 διεκδικήσεις ενώσεως με την Ελλάδα, τρία Δημοψηφίσματα, μια λαϊκή εξέγερση, τα Οκτωβριανά του 1931( Βιβλίο με Βία Λειβαδά και Πέτρο Παπαπολυβίου) και τον αγώνα της ΕΟΚΑ (4 ογκώδεις τόμοι). Όταν ελάμπρυνε την ιστορική ζωή η συμφιλίωση με τον θάνατο και στην κρεμάλα απαγχονίστηκαν 9 αγωνιστές και καταδικάστηκαν 39 για εκτέλεση.
Η ιστορική μοίρα μου επεφύλαξε την ύψιστη τιμή κοινής πορείας με μελλοθάνατο μέχρι την πόρτα της αγχόνης. Ιδού η σύντομη αναφορά: Την 25η Φεβρουαρίου 1957 μας έσυραν από τα ανακριτήρια του Σπέσιαλ Μπραντς σιδηροδέσμιους και μας έσπρωξαν στη μαύρη κλούβα μεταγωγών. Εμένα, τον Αλέκο Μαυρομμάτη από τη Γιαλούσα, τον Λουκή Καρανίκη από τον Άγιο Δομέτιο, τον Σαββάκη Αγησιλάου από τους Καπέδες και τον Διονύσιο Λεμονάρη από την Ίνια. Κάποια στιγμή άνοιξαν την πόρτα του κλειστού αυτοκινήτου και πετάχτηκε δίπλα μου ένα παλληκάρι. Του φόρεσαν στο δεξί χέρι το βραχιόλι που κρεμόταν από τον αριστερό καρπό μου. Ξεκινήσαμε. Μπροστά και πίσω στρατιωτικά λαντ ρόβερς με πάνοπλους Εγγλέζους. Κάποια στιγμή ρώτησα: Ρε παιδιά ξέρει κανείς πού μας παίρνουν; Απάντησε ο διπλανός μου:- Στις Κεντρικές Φυλακές φίλε. -Πώς το ξέρεις; -Εκεί παίρνουν εμένα… – Φυλάκιση;- Όχι. Εμένα θα με κρεμάσουν!
Παγώσαμε. Τον κοιτούσαμε αποσβολωμένοι. Ρώτησα: Τι σου είπε ο δικαστής αδέρφι; – Μου είπε πως με καταδικάζει να κρέμεται το κορμί μου από το σχοινί μέχρι να βγει η ψυχή μου…- Κι εσύ; -Εγώ του είπα πως αγωνίζομαι για την ελευθερία της πατρίδας μου…- Και ποιος είσαι ρε αδέρφι;
Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης…
Η κλούβα χώθηκε από τη μπουκαπόρτα στις Φυλακές. Μας έβγαλαν τις χειροπέδες αγκαλιαστήκαμε σε αποχαιρετισμό. Τον τράβηξαν. Τον συνόδευσαν προς την εξωτερική αυλή μιας πτέρυγας. Στο βάθος μια μαύρη θυρίδα. Ήταν η είσοδος στο μπλόκ της κρεμάλας. Ο διασκελισμός του ήταν μεγάλος. Έτρεχαν να τον φτάσουν.
Στην θυρίδα χτύπησαν συνθηματικά. Άνοιξαν από μέσα. Φύσηξε απαλό αεράκι και του ανέμισε κάπως τα μαύρα με χωρίστρα μαλλιά. Γύρισε σ’ εμάς. Σήκωσε το αριστερό χέρι σαν σπαθί και φώναξε: Μη φοβάστε αδέλφια. Ζήτω η ελευθερία. Και τον ρούφηξε το προθανάτιο δέος…
Ήταν 19 χρόνων. Ύψος 1.75. Γεννήθηκε 26 Φεβρουαρίου 1938. Τον κρέμασαν πριν τα μεσάνυχτα της 13ης Μαρτίου 1957.
Ο φίλτατος Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης, ήταν δικηγόρος του Ευαγόρα, με παρότρυνε να ερευνήσω τη διαδικασία του θανάτου. Μίλησα με τον κατάδικο Πατέρα Φώτιο Καλογήρου. Διάβασα κείμενα του αρχιδημίου της Αγγλίας Άλμπερτ Πιέρποϊντ. Κατέληξα πως ο θάνατος στην αγχόνη δεν είναι ακαριαίος…Η μαρτυρία για τον Ανδρέα Ζάκο…

Οι θελήσεις όσων επέλεξαν τον θάνατο για τους ζωντανούς είναι πόθοι ασίγαστοι που γίνονται προτροπές κι εξελίσσονται σε προσταγές. Σήμερα, σαν πέσει το σκοτάδι κι η νύχτα σκεπάσει τις πόλεις και τα χωριά, ας αφήσουμε την ψυχή να στρέψει τα μάτια της στα καταράχια του Μαχαιρά. Εκεί, στις υπώρειες του βουνού της Παναγίας, καίγεται ένα κορμί 63 χρόνια. Η συνείδηση ας ανάψει τον φανοστάτη της ευγνωμοσύνης από τις φλεγόμενες σάρκες του Γρηγόρη που η Λεωνίδεια κραυγή του αντηχεί ως τα φαράγγια του Δικώμου, χαιρετισμός στον σαραντάπηχο φίλο που η σημαία του υψώνεται και κυματίζει στον έναστρο ουρανό, μας δείχνει τον Πολικό Αστέρα που σηματοδοτεί το χρέος μας. Την πορεία των ιστορικών μας υποχρεώσεων προς τα χωριά που πατά ο κατακτητής. Προς τα νεκροταφεία με τα σβηστά καντήλια και τους γκρεμισμένους σταυρούς. Προς τον μαγνητικό πόλο της σύγχρονης ψυχής της Ρωμιοσύνης. Τον Απόστολο Ανδρέα του μεγάλου προορισμού. Στο ιερό ακρωτήρι όπου παραταγμένοι οι ήρωες του 1821 με τους ήρωες του 1955, κρατούν το σχοινί της κρεμάλας και καρτερούν να μετρήσουν την ανθρωπιά μας.

Comments are closed.