ΑΓΡΟΣ

Published on 01 April 2019 by spanos in 'Αρθρα - Σχόλια

0

Το πρωτάκουσμα του Αγρού για μένα έμοιαζε με εκκωφαντική βροντή σε άγρια βροχερή νύχτα στις απροσπέλαστες χαράδρες της Μαδαρής. Φανερώθηκε μέσα από τις διηγήσεις των ΣτρατοπέδωνΣυγκεντρώσεως, στους ανταριασμένους καιρούς, τότε, πριν 60 και πλέον χρόνια, όταν η κραυγή της ΕΟΚΑ συνείγειρε την ψυχή του λαού μας και το πάθος της ελευθερίας συμπάλιζε τη λαμπρατζιά του μεγάλου αγώνα του λυτρωμού. Οι λάμψεις της επανάστασης άστραψαν στην Πιτσιλιά και φώτισαν το μεγαλείο του ανθρώπου, που μέσα από τα ερέβη πολυαιώνιας δουλείας ξεπετάχτηκε μυθικός θεός και συνάρπασε τον κόσμο μας, οδηγώντας τον στον δρόμο της αταλάντευτης διεκδίκησης των καταπατημένων δικαίων του, στην υπαρξιακή του δικαίωση και στην καταξίωσή του στα χάη της βασανισμένης ιστορίας του. Μακρυά από μας τους θαλασσινούς της Γιαλούσας, η Πιτσιλιά, ήταν σαν παραμύθι με τα βουνά της, τα φαράγγια της και την πελώρια δύναμη της θέλησής της να ζήσει με αξιοπρέπεια και τιμή. Εκεί, στα Κρατητήρια, συναγωνιστής άνοιξε μπροστά στα κατάπληκτα μάτια, τα μυστήρια του Αγρού, που ήταν γεμάτα από Γρηγόρη Αυξεντίου, Στυλιανό Λένα, Χρίστο Τσιάρτα,Μάκη Γιωργάλα, Δημητράκη Χριστοδούλου, Σάββα Ροτσίδη, Κυριάκο Μάτση, Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου, Σωτήρη Τσαγγάρη, Παναγιώτη Αριστείδου, ενώ στον ουρανό επλανάτο το ιδεώδες της Ενώσεως και διάνθιζε τις διηγήσεις του με ζωντανά σύμβολα μαρτύρων της λευτεριάς, πλασμάτων φτωχών, καταδιωγμένων από την φτώχια και την στέρηση, που ξεπετάγονταν από τη βιωτική δυστυχία τους πληθαίνοντας την κακοπέραση χάρη στη λευτεριά και την τιμή. Κι ύστερα οι ιστορίες αλυσίδα μνήμης πανίσχυρης, συνεχίστηκαν ερευνητικά στα φοιτητικά χρόνια που ο αφηγητής μου Δημήτρης Πολυκάρπου συμπλήρωνε τις πηγές του θαυμασμού. Έγραφα ασταμάτητα και για την Πιτσιλιά που στεφάνωνε τη δόξα του Αγρού με τις αποκαλύψεις της ιστορικής προέλευσης των μοναχών, που κυνηγημένοι από την εχθρική λαίλαπα αγκάλιασαν το άγιο εικόνισμα της Παναγίας κι από τα κράσπεδα της Πόλης των ονείρων άραξαν στο κορφοβούνι όπου θεμέλιωσαν το μοναστήρι τους.
Πέρασαν χρόνια μέχρι που ο Σόλων Παπαχριστοδούλου και η επιτροπή που σχηματίστηκε επί τούτου με κάλεσαν για τη συγγραφή του έργου «ο Αγρός στον αγώνα της ΕΟΚΑ και στην γύρω περιοχή Πιτσιλιάς». Ορειβάτισα στα υψίπεδα της Μαδαρής. Κι η ιχνηλασία της ιστορίας μου άνοιξε την πύλη της δόξας. Ύψωσε μπροστά μου θρυλικές μορφές. Την Τζυρκακού του Πολύκαρπου, πάφτωχη χήρα με τρία παιδιά, που έκρυβε αντάρτες, κι ένας, ο Απόστρατος, πρόδωσε την ιερή φιλοξενία, οι Εγγλέζοι της ανατίναξαν το φτωχικό κι έμεινε κάτω από ένα δέντρο. Μόνη της περιουσία μια κατσίκα που έδινε το γάλα της πρώτα στους καταζητουμένους κι ύστερα στα παιδιά της. Τον Παπαχριστόδουλο Αυγουστή,μια εμβληματική προσωπικότητα των καιρών,κυνηγημένο και αργότερα έγκλειστο στις φυλακές (τον καταδίκασαν σε τρίχρονη φυλάκιση), σύμβολο πατριδολατρείας και αφιλοκέρδειας, με την πρεσβυτέρα Κυριακή και τα παιδιά του, την Αλίκη,νέα κοπέλα με αξιοθαύμαστη ιστορική προσφορά στην ΕΟΚΑ,που κρατούσε στους νεανικούς της ώμους την ευθύνη της φροντίδας των ανταρτών. Ευθύς μετά τη διακοπή του αγώνα ήρθε σε γάμο με τον Αλέξανδρο Κυπριανού Στεφανή, αδελφό του αποστόλου του ξεσηκωμού στην Πιτσιλιά,του Ματθαίου Κυπριανού, την Μάγδα, τον Στέλιο που βγήκε αντάρτης και συμμετείχε σε ηρωϊκές συγκρούσεις με τον αγγλικό στρατό, τον Σόλωνα, που μετέτρεψαν τα δυο τους σπίτια σε καταφύγια καταζητουμένων, αρχηγείο του Αυξεντίου, εργαστήριο βομβών του Λένα, κάστρο και ορμητήριο της ΕΟΚΑ από τον Ιούνιο μέχρι τα Χριστούγεννα της διαποράς του 1956. Νοικοκυραίοι που έκαναν τα σπίτια τους καταφύγια ανταρτών, ο Σάββας Ανθρακιώτης και η σύζυγός του Ιφιγένεια κι η Μαρικκού Χατζηπετρή. Στου Ανθρακιώτη φιλοξενήθηκαν μεταξύ άλλων ο Παναγιώτης Αριστείδου, ο Κώστας Κυνηγός, ο Μηνάς Μηνά, ο Άδωνις Νικολεττίδης, ο Δημητράκης Σπουργίτης, ο Εύδωρας Γεωργίου,ο Κυριάκος Χριστοφόρου, ο Ρογήρος Σιηπιλλής και άλλοι.

Ο Αγρός ήταν το κάστρο της ΕΟΚΑ στην Πιτσιλιά. Η προσφορά του χωριού ιστορική στη φιλοξενία των αντάρτικων ομάδων, στην διακίνηση των καταζητουμένων, την αποστολή επαναστατικού υλικού,το εργαστήριο βομβών του Λένα,τη διακήρυξη της επανάστασης από τη μαθητιώσα νεότητα με τις παρελάσεις, τα εμβατήρια, τη δημιουργία ομάδων τροφοδοσίας των καταζητουμένων, τις συγκρούσεις με τον στρατό, τους συνδέμους με τα κρησφύγετα και τα χωριά των παρυφών της νότιας Μαδαρής και της Παπούτσας, τ’ Αγρίδια, τον Άγιο Ιωάννη, τον Άγιο Θεόδωρο, τον Κάτω Μύλο,την Ποταμίτισσα, την Κυπερούντα, το Πελένδρι, τον Αμίαντο, ενώ οι αγωνιστές δρασκελούσαν τα διάσελα των βουνών για να προωθηθούν στον Πολύστυπο, στην Άλωνα,στην Πλατανιστάσα και τις άλλες αετοφωλιές όπου λημέριαζε ο πόθος του ξεσηκωμού. Αποστολέας των βομβών ο μαραγκός Διομήδης Μαυρογιάννης που σκαρφιζόταν έξυπνους τρόπους μεταφοράς εκρηκτικού υλικού στη Λεμεσό. Γέμιζε τους παραστατούς κατασκευών δικών του,θυρών και παραθύρων με βόμβες. Οι Άγγλοι τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια που περιγράφονται στα έργα μου «ΕΟΚΑ» και «ο Αγρός στον αγώνα της ΕΟΚΑ».
Πρωτοπόρος του αγώνα ήταν ο αρχιμανδρίτης διευθυντής της Ιερατικής Σχολής Κωνσταντίνος Λευκωσιάτης «Τσέλιγκας» που οραματίστηκε τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Πιτσιλιά. Ανέθεσε στον Ματθαίο Κυπριανού την αποστολή δημιουργίας επαναστατικού πυρήνα στον Αγρό. Κι ο απόστολος της ΕΟΚΑ εμύησε τον Αγρότη Διομήδη Μαυρογιάννη, τον Νοέμβριο του 1954, που συγκρότησε την πρώτη ομάδα από τους Δημήτρη Πολυκάρπου, Πέτρο Κούση, Σάββα Σκορδή, Κώστα Πισσαρίδη, Στέλιο Παπαχριστοδούλου, Παπαχριστόδουλο Αυγουστή, Βρασίδα Ειρήναρχο, Χρίστο Μαυρογιάννη,Παναγιώτη Μαυρογιάννη, Ανδρέα Αυγουστή, Κυριάκο Μαυρομμάτη, Ιωάννη Τσολάκη, Χριστόφορο Γεωργιάδη, Κυριάκο Κανναουρίδη, Μαρούλα Ιακώβου.
Πρώτες μορφές δραστηριοποίησης οι παρακολουθήσεις πιθανών αγγλοφρόνων, η εκτίμηση για το φρόνημα του κόσμου. Και κάθε Παρασκευή η υποβολή εκθέσεων με εκτιμήσεις και πληροφορίες. Στις πρώτες δραστηριότητες η οργάνωση εκδηλώσεων από τους μαθητές. Στον Δημήτρη Πολυκάρπου ανετέθη αποστολή Συνδέσμου και αγγελιαφόρου, με αποτέλεσμα να δρασκελά φαράγγια και υπώρειες βουνών, φαράγγια και λαγκαδιές με εκπληκτική ταχύτητα μέρα-νύχτα και να μεταδίδει διαταγές και πληροφορίες. Η γρηγοράδα του απέσπασε τον τίτλο του ταχύποδος Ομηρικού Αχιλλέα. Προδόθηκε από άτομο που φιλοξένησε στο σπίτι του. Ρόλο Συνδέσμου ανέλαβε και η Γρηγορία Σιηπιλλή, μαθήτρια του Γυμνασίου, στην ομάδα πολυγράφησης και διανομής προκηρύξεων.
Με την κάθοδο των φοιτητών εθελοντών της «ΚΑΡΗ» (Κύπριοι Αγωνισταί Ριψοκίνδυνοι Ηγέται) του εθνκού αγωνιστή Ιωάννη Ιωαννίδη Χατζηπαύλου, που εκπαιδεύτηκαν από τους Μπαντουβάδες στο όρος Γιούχτα του Ψηλορείτη, ο φοιτητής της Φυσιογνωστικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Ρένος Κυριακίδης, «Ρωμανός», ανέλαβε την ευθύνη του τομέα, με συναγωνιστή τον Ανδρέα Νέστορος, «Σκουφά», φοιτητή της Ιατρικής Αθηνών. Ο Κυριακίδης διετέλεσε τομεάρχης μέχρι την άφιξη του Γρηγόρη Αυξεντίου από τον Πενταδάκτυλο, Νοέμβριο του ‘55. Ο «Αίας» «Άρης»,»Ρήγας», επαναστατικά ονόματα του Αυξεντίου που διαδραμάτισε τη θρυλική αποστολή της 11ης Δεκεμβρίου 1955, όταν με την τόλμη και την ευφυϊα του παρέσυρε τους Άγγλους σε αλληλοσκοτωμό, σώζοντας τον Διγενή και τους αντάρτες του, που διέφυγαν διά των ορέων προς Κακοπετριά.
Στις 25 Μαρτίου 1955 σημειώθηκε η πρώτη ανοικτή ρίξη με τις αγγλικές αρχές, όταν ο αστυνομικός σταθμάρχης κυνήγησε τους αγωνιστές που ετοίμαζαν συνθήματα για τον σημαιοστολισμό της επετείου. Πυροβόλησαν τον σταθμάρχη ανεπιτυχώς και ακολούθησαν συλλήψεις του Διομήδη και συναγωνιστών που τους οδήγησαν στο δικαστήριο. Συνήγορος ο Ιωάννης Κληρίδης, Αγρότης, πατέρας του Γλαύκου Κληρίδη. Συγκινητική η μύηση του ηλικιωμένου Παναγιώτη Βασιλείου «Γερόλυκου» από τον Άγιο Ιωάννη, συμπολεμιστή του Ανθυπολοχαγού της Μικρασιατικής εκστρατείας Γεωργίου Θ. Γρίβα.Έσερνε το ξύλινο αλέτρι στον ώμο και μόλις ο αγωνιστής του απεκάλυψε το μυστικό της ΕΟΚΑ ο παλιός στρατιώτης πέταξε το αλέτρι και ζήτησε να γίνει αντάρτης. Τον συνάντησε ο Διγενής στου Θεοδόση Παπαχριστοδούλου«Κολοκοτρώνη» στην Κυπερούντα, μα ο Αρχηγός είδε πως η ηλικία του «Γερόλυκου» δεν ήταν κατάλληλη για το αντάρτικο…
Το πύρωμα της ελευθερίας που άστραφτε προκάλεσε την προσοχή της αγγλοκρατίας που κήρυξε τον πρώτο «κατ’ οίκον περιορισμό» στις 16 Αυγούστου 1955, μετά την απόπειρα εκτέλεσης του σταθμάρχη Μιλτιάδη Μαρνέρου στον Αγρό. Το «κέρφιου» γενικεύτηκε σε άλλα χωριά. Ο στρατός έκλεισε και κατέλαβε το Γυμνάσιο, έκλεισε το Δημοτικό, περίπολοι αλώνιζαν το χωριό επιχειρώντας κατατρομοκράτηση του κόσμου, συνέλαβαν τον Παπαχρισστόδουλο και τον καταδίκασαν σε φυλάκιση. Οι Άγγλοι συνέλαβαν και τους ιερείς Παπαηρακλή Τσαγγαρίδη και Παπανεκτάριο Αναστασίου. Ταυτόχρονα οι Άγγλοι συνελάμβαναν μαθητές και πολίτες, τους έκλειναν στα Κρατητήρια, τους βασάνιζαν στις Πλάτρες.
Στην Πιτσιλιά κυριάρχησε το πνεύμα της Επανάστασης του 1821 και μεταδόθηκε σαν Θεία Κοινωνία σ’όλο το νησί. Ο αγροτικός κόσμος, «σαν έτοιμος από καιρό» μετέλαβε των Αχράντων Μυστηρίων του αγώνα για τη λευτεριά και την Ένωση με την Ελλάδα και ανέσυρε τα κρυμμένα στις δόμες παλιά όπλα που φύλαγε προσμένοντας τον ξεσηκωμό. Ανάστησε τις σημαίες από τα σεντούκια που έκρυβε σαν άγια φυλαχτά και δονώντας πολιτείες και χωριά με την ιερή κραυγή της ΕΟΚΑ κήρυξε τον υπέρ πάντων αγώνα. Αυτός ο κόσμος, ο αγνός ιδεολόγος λαός της υπαίθρο, είναι που ορκίστηκε στη διεκδίκηση της ελευθερίας και της Ένωσης με τη μάνα Ελλάδα. Οι Έλληνες της αγροτιάς είναι που ύψωσαν κοντάρι το κορμί και κυμάτισαν το λάβαρο, πανάγιο σύμβολο της αντίστασης στην αγγλική τυραννία. Άναψε με τις σάρκες του τη φωτιά που θα έκαιγε τον χάλυβα των δεσμών και αγίασε τους τόπους των ολοκαυτωμάτων, πλημμύρισε τα Κρατητήρια με ανθρωπιά, σφράγισε τα μπουντρούμια των βασανιστηρίων με την παλληκαριά του κι έγινε ο μάρτυρας του πόνου κι ο εθελοντής του θανάτου που χρειαζόταν ο λυτρωμός να πατήσει για να σηκώσει το ανάστημά του, να πέσει στα μαρμαρένια αλώνια και να ξεδιψάσει την ελευθερία με το αίμα του για να θεριέψει το αιμοβόρο δέντρο του λυτρωμού που του πυράκτωνε τα σωθικά. Άντρες, γυναίκες και παιδιά σήκωσαν τις γροθιές της διεκδίκησης και τίμησαν την εποχή τους σ’ολάκαιρο το φλεγόμενο νησί. Οι αγωνιστές έφτασαν τις 25 χιλιάδες με 5 χιλιάδες εφεδρεία και την καταπληκτική πλειοψηφία του λαού άγρυπνο συμπαραστάτη στις εξορμήσεις του θανάτου.
Κατά την εκατοστιαία αναλογία Ανδρέα Αγγελόπουλου, στη δύναμη της ΕΟΚΑ κατατάχτηκαν: Εργάτες, οικοδόμοι, ξυλουργοί, σιδηρουργοί 10%. Μαθητές Γυμνασίων 24%. Κυβερνητικοί, Τραπεζικοί,Ιδιωτικοί Υπάλληλοι 20%.Γεωργοί-κτηνοτρόφοι, 12%. Αριστεροί ή προερχόμενοι από αριστερές οικογένειες 10%. Μικροκαταστηματάρχες9,6 %. Οικοκυρές 8,6%. Εκπαιδευτικοί 4,7%. Αστυνομικοί 2.1%. Ιερείς- Μοναχοί 2.1%. Επιστήμονες ιατροί- δικηγόροι κ.ά. 1%. Διανοούμενοι, Δημοσιογράφοι, φωτορεπόρτερ 1%. (Ο υπλογισμός κατά προσέγγιση από τις καταστάσεις του ΣΙΜΑΕ).
Στους Αγρότες αγωνιστές συγκαταλέγονται οι σταθμάρχες της αστυνομίας «Κάλχαντες»,Γιώργος Γεωργιάδης και Πολύδωρος Πολυδωρίδης που η προσφορά τους στην ΕΟΚΑ ήταν πολύπλευρη.
Οι γυναίκες του Αγρού πρωταγωνίστησαν επανειλημμένα σε εκδηλώσεις εναντίον της στρατοκρατίας με λιθοβολισμούς,ομηρικές αντιπαρατάξεις, συμπλοκές. Άφηναν τα παιδιά τους στα λίκνα κι έτρεχαν στα μετερίζια τους απέναντι, όπου είχαν μαζέψει πέτρες για λιθοβολισμό, στο άκουσμα της άφιξης Εγγλέζων. Στις 24 Ιουλίου 1958 οι γυναίκες απέκοψαν με κορμούς δέντρων τον δρόμο προς Πλάτρες κι απαιτούσαν απόλυση των συλληφθέντων στον Αγρό φωνάζοντας : Πάρτε μας όλους. Είμαστε όλοι της ΕΟΚΑ. Την 21η Δεκεμβρίου 1958 κατάστρεψαν την κεραμιδένια στέγη του στρατιωτικού σταθμού με άγριο πετροβόλημα κι οι Εγγλέζοι αναζήτησαν άλλο καταφύγιο. Κατέγραψα μαρτυρίες πολιορκίας στρατιωτών που αποκλείστηκαν, λιθοβολούνταν και… έκλεγαν. Οι μαθητές συνέχιζαν τις διαδηλώσεις κι οι Άγγλοι έκαναν επιδρομές στις τάξεις του σχολείου, συνελάμβαναν μαθητές και καθηγητές όπως τον Γιώργο Χατζηκωστή, τον Γιώργο Χατζηγεωργίου, τον Παύλο Χατζημάρκο. Κτύπησαν οι καμπάνες, μαζεύτηκε ο κόσμος και απαιτούσε απόλυση των συλληφθέντων. Ακολούθησαν συμπλοκές και τραυματισμοί. Αλησμόνητη η αντιπαράταξη του κόσμου με τον στρατό την ημέρα που συνέλαβαν τους μαθητές Γιάννη Χατζηπετρή και Σωτήρη Λουκαϊδη. Ο πατέρας Χατζηπετρής άρπαξε ένα φτυάρι και στάθηκε φύλακας απαγορεύοντας τη μεταφορά του γιου του στις Πλάτρες, μέχρις ότου ο γιος ζήτησε από τον πατέρα του να αποσυρθεί προς αποφυγή αιματοχυσίας.
Ο Αγρός έβγαλε αντάρτες στα βουνά όπως, τον Λάμπρο Καυκαλλίδη, τον Στέλιο Παπαχριστοδούλου, τον Ρογήρο Σιηπιλλή «Νάτσο», τον Ανδρέα Σκορδή, τον Σάββα Ταλιαδώρο, που εμφανίστηκαν για τα επινίκεια την 20ή Μαρτίου 1959 με τον Λουκή Αυγουστίδη από την Ποταμίτισσα.
Μνημειώδης η σύναξη των ανταρτών στο σπίτι του Παπαχριστόδουλου τα Χριστούγεννα του 1956. Ο Γρηγόρης Αυξεντίου κάλεσε τους αντάρτες του τομέα του σε σύσκεψη. Η συνάντηση αποτελεί σημείο αναφοράς της ιστορίας του αγώνα στο κάστρο της Πιτσιλιάς. Στη σύναξη έγινε κι «ο Μυστικός Δείπνος». Ο αντάρτης Ανδρέας Στυλιανού μου αφηγήθηκε:
Εκείνη τη μέρα πράγματι άρχιζε ο Γολγοθάς. Ο Αυξεντίου μας επέτρεψε να πιούμε από ένα ποτήρι κρασί στην υγεία του Ελληνισμού της Κύπρου και της ΕΟΚΑ και να τραγουδήσουμε Ελληνικά δημοτικά τραγούδια και ο ίδιος χόρεψε ελληνικούς δημοτικούς χορούς. Ακολούθως έβγαλε ένα πύρινο λόγο που έλεγε ανάμεσα σ’ άλλα πως δεν ξέρουμε ποια θα είναι η μοίρα του καθενός και ότι είτε ζήσουμε είτε πεθάνουμε ένα θα είναι το έπαθλο του αγώνα για νεκρούς και ζώντες: Η Κύπρος να γίνει ελληνική και να ζήσει ελεύθερη κι ευτυχισμένη. Όσοι δε επιζήσουν να μην επιδιώξουν ανταμοιβές και αξιώματα, γιατί οι υπηρεσίες προς την πατρίδα ποτέ τους δεν εξαργυρώνονται και πάνω απ’ όλα η αγάπη και η ομόνοια είναι καθήκον και χρέος προς την πατρίδα. Ο διχασμός υπήρξε πολλές φορές κατάρα της Φυλής και η διχόνοια παρ’ ολίγον να καταστρέψει την Επανάσταση του ΄21 και να αφανίσει τη Ελλάδα. Τούτα είχα να σας πώ και μας ευχήθηκε καλά Χριστούγεννα. Η στιγμή ήταν αλησμόνητη. Όλοι είχαμε τα μάτια καρφωμένα στον αρχηγό, τον «Μάστρο» μας, με συγκίνηση. Μερικοί δακρύσαμε. Ήταν μια ιερή στιγμή που θα μου μείνει αλησμόνητη. Ύστερα χωρίσαμε. Την ίδια νύχτα κάλεσε τους ομαδάρχες μετά το δείπνο, τους έδωσε τις αναγκαίες οδηγίες και έστειλε τον κάθε ένα στην περιοχή του.Ο «Βελισσάριος» Νίκος Σπανός ξεκίνησε για το Όμοδος. Ο «Ζήνων» Γιώργος Μάτσης πήρε τα μονοπάτια για το Σαράντι, ο κύριος «Κρουπ», ο Στυλιανός Λένας, για την Ποταμίτισσα. Μείναμε τότε με τον Μάστρο ο Αντώνης Παπαδόπουλος, ένα ψηλόλιγνο παλληκάρι από την Αμμόχωστο, γυμναστής και ποδοσφαιριστής της «Ανόρθωσης» Βαρωσίων, προσωπικός φίλος του Αυξεντίου και παλιός του συμμαθητής στο Γυμνάσιο Αμμοχώστου, ο Αυγουστής Ευσταθίου, ένα αυθόρμητο και γενναίο παλληκάρι, ο «Ματρώζος», και εγώ που αποτελούσαμε και οι τρεις την ομάδα του όλμου, περιπλέον δε ο ο μακαρίτης ο Φειδίας Συμεωνίδης, ένα αγνό βλαστάρι της Πιτσιλιάς από τα Λαγουδερά και ο «Λιάκος» μας, ο Μάκης Γιωργάλας, από το Μαραθόβουνο, ένας ιδεολόγος έφηβος τελειόφοιτος του Παγκυπρίου Γυμνασίου. Αποτεινόμενος προς τους πέντε μας ο αετός της Λύσης μας είπε: «Εσείς παιδιά απ’ εδώ και μπρος θα είσαστε μαζί μου».
Ενδεικτική η αντίδραση των Αγροτών της 21ης Ιανουαρίου 1959, όταν οι Άγγλοι συνέλαβαν στα Αγρίδια νέο και τον ανέκριναν. Οι Αγριδιώτες άρχισαν να κτυπούν τις καμπάνες, έστησαν οδοφράγματα αποκλείοντας στο χωριό τους στρατιώτες. Οι Εγγλέζοι πυροβολούσαν, τραυμάτισαν διαδηλώτρια, οι Έλληνες πετροβολούσαν, οι Αγρότες γέμισαν 6 λεωφορεία που τα φόρτωσαν με πέτρες και πήγαν στα Αγρίδια για σύγκρουση που τελικά απεφεύχθη.
Ανάμεσα στις δραστηριότητες των ανταρτών συγκαταλέγεται και προσβολή αγγλικής περιπόλου στις 5 Οκτωβρίου το βράδυ στην Χρυσόβρυση, παρά τον Αμίαντο. Συμμετείχαν οι αντάρτες Ανδρέας Αυγουστής, τομεάρχης «Μακεδών», Λάμπρος Καυκαλλίδης πρώην τομεάρχης « Φαβρίκιος» Σταύρος Σταύρου, « Φώτης»,εύελπις, μετέπειτα τομεάρχης περιοχής Παραμύθας, Σοφούλης Καρλετίδης «Ραγιάς», μετέπειτα υποτομεάρχης Ζωοπηγής, Λουκής Αυγουστίδης, Ρογήρος Σιηπιλλής, Ανδρέας Σκορδής, Παναγιώτης Αριστείδου, «Θάνος», Κ. Χριστοφόρου και άνδρες από Κυπερούντα και Αμίαντο.
Άλλη ενέδρα έστησαν στις 22 Οκτωβρίου1958 στην Κυπερούντα, δίπλα στη στροφή που έγινε η μάχη του Πεύκου της 23ης Σεπτεμβρίου 1955 με τον Διγενή. Οι αγωνιστές κτύπησαν δυο στρατιωτικά τζιπς. Πήραν μέρος ο τομεάρχης Ανδρέας Αυγουστής, Παναγιώτης Αριστείδου, Ανδρέας Σκορδής, Ρογήρος Σιηπιλλής, Λουκής Αυγουστίδης, Σοφούλης Καρλετίδης, Στέλιος Χατζηπετρής, Χριστόδουλος Βιολάρης, Ιωάννης Οικονομίδης.
Ο Σάββας Ροτσίδης «Πάλβης», έπεσε στις 24 Νοεμβρίου 1958. Με τον Ρογήρο Σιηπιλλή έφυγαν από το κρησφύγετο μόλις άρχισε το σούρουπο για να προμηθευτούν νερό από μια πηγή ένα μίλι μακρυά. Προπορευόταν ο Ροτσίδης κι ακολουθούσε ο σύντροφός του, όταν άρχισαν οι πυροβολισμοί.. Οι Εγγλέζοι έστησαν ενέδρα και παραφύλαγαν. Πυροβόλησαν χωρίς οποιαδήποτε προειδοποίηση. Σκότωσαν τον Σάββα και τραυμάτησαν στο πόδι τον Ρογήρο που κατάφερε να συρθεί σε χωράφι, να καλυφθεί με ντοματιές και να διαφύγει καλώντας με μήνυμα τον Στέλιο Χατζηπετρή που τον μετακίνησε και τον έστειλε στη Λευκωσία για νοσηλεία.
Στις 14 Ιουνίου 1956 ο θάνατος κτύπησε τον Αγρότη αγωνιστή Πέτρο Ηλιάδη στη Λευκωσία. Αποτόλμησε καταδρομική επιχείρηση στο στενό που εκβάλλει στην οδό Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, στο τότε Δημοτικό Μέγαρο. Σκόπευε να κτυπήσει με χειροβομβίδα. Άγγλος φρουρός που καραδοκούσε απέναντι στο προαύλιο του Δημαρχείου τον αντιλήφθηκε και τον πυροβόλησε με ριπές πολυβόλου στον δεξιό πνεύμονα, το στομάχι, τα έντερα, την κοιλιά. Ο Πέτρος μπόρεσε να προωθηθεί στην οδό Αριστείδου όπου έπεσε αιμόφυρτος. Τον πρόλαβαν οι Άγγλοι και τον κτυπούσαν αλύπητα με τους υποκοπάνους των όπλων τους. Πέθανε στο Νοσοκομείο Λευκωσίας την επομένη και κηδεύτηκε στη γενέτειρά του από μια λαοθάλασσα που τον αποχαιρέτησε με μυριόστομο εμβατηριακό τον Εθνικό μας Ύμνο.
Οι Αγρότες είχαν πρωτοστατήσε και στη διαφώτιση του πληθυσμού με προκηρύξεις που διανέμονταν στα χωριά του τομέα. Στο ιστορικό έργο των 800 σελίδων, «Γιάννη Σπανού :Ο Αγρός στον αγώνα της ΕΟΚΑ», η τομεαρχία «Μακεδόνα» (Ανδρέας Αυγουστή), αφήκε πλήθος φυλλαδίων, διαταγών, τραγουδιών και άλλων μαρτυρικών εγγράφων που αποκαλύφθηκαν από την ιστορική έρευνα του συγγραφέα. Σε μια εποχή που η πολιτική εκφραζόταν κυρίως με ομιλίες του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου,που επεδίωκαν τον ενθουσιασμό του κόσμου, χωρίς συνδέσεις με διεθνείς προσωπικότητες της πολιτικής φιλοσοφίας και ακαδημαϊκές πηγές που θεμέλιωναν προοπτικές πολιτικής ζωής και θα ήταν όροι ισχύος στην αντιπαράθεση με τη δαιμόνια αποικιακή διπλωματία. Στην αντίθετη πλευρά ήταν η επιρροή του Καρλ Κλαούζεβιτς στον Αρχηγό της ΕΟΚΑ Γεώργιο Γρίβα που τόνιζε τις αλληλεξαρτήσεις της διπλωματίας με τον πόλεμο, αλλά και τη διαύγεια των κινδύνων, που άλλωστε διεφάνησαν στην επιστολή της 29ης Σεπτεμβρίου 1959,σε απάντηση επιστολής του Μακαρίου της 28ης,που επιχειρούσε να αιτιολογήσει την αποδοχή της ανεξαρτησίας. Ο Διγενής έγραφε στην απάντησή του: « Παρελάβαμεν ένα λαόν, τον εξωθήσαμε εις ένα ηρωϊκόν αγώνα, εις τον οποίον ούτος μας έδωσεν ό,τι του εζητήσαμεν, και εν τούτοις ύστερα από τριάμισι έτη, ύστερα από εκατόμβας, ύστερα από ανηκούστους καταστροφάς και καταπιέσεις που υπέστη, ύστερα από πράξεις ηρωϊσμού εκ μέρους του, αι οποίαι προκαλούν τον θαυμασμό αλλά και την υπερηφάνειαν, τον παραδίδομεν εις στυγνοτέραν ή μέχρι σήμερον δουλείαν και μάλιστα εις δύο αφέντας αντί ενός και με πιθανότητα να μη εξέλθη πλέον εκ του τάφου εις τον οποίον τον ερρίψαμεν.Ποίος εξ ημών των ηγετών του θα τολμήσει να τον ατενίση; Αλλά και ποίος εξ ημών είναι άξιος να επιζήσει μιάς τοιαύτης καταισχύνης»; Με την υπόδειξη ότι η ακολουθούμενη πολιτική υποχωρήσεων οδηγεί την Κύπρο σε διπλή υποδούλωση, αγγλική και τουρκική…η απάντηση ήταν ενδεικτική της προπαγανδιστικής υποβολής ότι ο Διγενής εστερείτο πολιτικής σκέψης, αντίθετα με τον «ιδιοφυή» πολιτικό, μετέπειτα αντίπαλό του!…
Η πολιτική διαφορά υπέβοσκε στα άδυτα της κοινωνίας και διετυπώθη με αγανάκτηση από τους Πολιτικούς Κρατουμένους με τη διακήρυξη του δεκαπενταύγουστου του 1958 και το μήνυμά της έφτασε και στην Πιτσιλιά, χωρίς ομως εμπλοκή στο πνεύμα του αγώνα. Πάντως η έγνοια για τα επερχόμενα δεν απεκρύβη απο το πνεύμα του τομέα. Και η Πολιτική Άμυνα στην τομεαρχία Αγρού, έδωσε το μήνυμα της ανάγκης έντασης της αντίστασης και στις οικονομικές δραστηριότητες. Όπου διάβαινες στην περιοχή σε συνόδευε η υπόκρουση των χορδών του αργαλειού. Όλα τα σπίτια εξελίχθηκαν σε βιοτεχνικές μονάδες ρουχισμού κι οι γυναίκες, τα παιδιά κι οι άντρες ήσαν ντυμένοι με αλατζά. Ήταν τότε που ο Βρετανός βιομήχανος έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου στην αγγλική κυβέρνηση, προειδοποιώντας πως αν δεν ανακοπεί η Παθητική Αντίσταση στην Κύπρο, «εμείς θα πέσουμε στις γραμμές του τραίνου»…
Η ΕΟΚΑ στην Πιτσιλιά ένιωσε το άγγελμα των καιρών. Και άπλωσε την Αντίσταση και στο μικρότερο χωριό της σκιάς της Μαδαρής. Ο απλός αγρότης, η αγρότισσα, η νεολαία, όρθωσαν την ψυχή ντυμένη στην αλατζά και η συνείδηση της ΕΟΚΑ ορκίστηκε άλλη μια φορά στην Αντίσταση. Πρωτοπόρησε στην Αντίσταση την ώρα που οι Άγγλοι κατάφθαναν στο νησί για να πείσουν τους φίλους τους πως έπρεπε να διακοπεί η πολιτικοοικονομική μάχη του λαού και κάποιοι πολιτικοί πετούσαν στην Αθήνα για να πείσουν τον Μακάριο ότι επιβαλλόταν ο τερματισμός της Παθητικής Αντίστασης…Είναι γνωστοί ένας κι ένας και πασίγνωστη κι η προέλευσή τους. Και στην ατμόσφαιρα πλανάται ακόμα η σιωπή που καλύπτει όσους ναρκοθέτησαν την Παθητική Αντίσταση. Ευκαιρία οι αναμενόμενες εκλογές να βγούν στη φόρα κι αυτά τα μυστικά του «κράτους του θεού» και των εφευρετών του και των συνωμοτών του…

Comments are closed.