0

1.
Εξήντα χρόνια η καχλάζουσα ψυχή θρηνεί μπροστά στο κενοτάφιο που περικλύει τη μνήμη ενός αλησμόνητου φίλου, συναγωνιστή, που επετειακά συντροφεύει την καρδιά μας, κυριαρχεί στα αισθήματά μας και η σκέψη θρηνολογεί πνιχτά και οδύρεται για τον άδικο χαμό του Γιαννάκη Στεφανίδη. Μια μυστική επίσκεψη απομένουσας ιερής σκιάς φέρνει στο προσκήνιο του δράματος τη φρικτή ανάμνηση της άγριας δολοφονίας του, την 10η Φεβρουαρίου 1959, τη θλιβερή μέρα του εγκλήματος που διεπράχθη εν ψυχρώ, ενώ έπνιγαν τη συνείδηση οι πένθιμες ανταύγειες του λυκόφωτος του αγώνα της ελευθερίας και της Ενώσεως με την Ελλάδα. Και στην πένθιμη ατμόσφαιρα νιώθουμε να πλανάται στον εφιάλτη του ασίγαστου πόνου, το δυστυχισμένο πνεύμα του Παπανδρέα που διολισθαίνει αθόρυβα ανάμεσά μας και απομακρύνεται και επανέρχεται με τραγική εμμονή, αναζητώντας το γιο του.
Αν απαλλαχτούμε από τη μέριμνα της ανθρώπινης καθημερινότητας, από τους θανατικούς αντιλάλους των λυγμών που διαπερνούν τον χρόνο, θ’ ακούσουμε το νεκρικό κλάμα του πατέρα που θρηνεί ασταμάτητα κι αναζητά το χαμένο του παιδί και μας ρωτά: Είδατε το γιο μου; Τον λένε Γιαννάκη. Γιαννάκη Στεφανίδη.Τομεάρχη της ΕΟΚΑ. Είναι μέτριος στο ανάστημα, με μάτια και μαλιά καστανά, λεπτός, σιωπηλός, με μέτωπο φωτισμένο, στα χέρια κρατάει τη γαλανόλευκη σημαία μας. Μιλά ελληνικά. Το βάδισμά του σαν να πατάει στα νέφη των πόθων… Αν ξέρετε πού είναι ακοίμητος φύλακας του εθνικού μας ονείρου, πέστε του πως εγώ ο πατέρας του, στέκω στην Ωραία Πύλη κι η μάνα του στη βόρεια είσοδο της εκκλησιάς και τον καρτερούμε…

Και στην αγωνιώσα φαντασία βλέπουμε τον Παπανδρέα να τριγυρνά στους δρόμους της πόλης με τα μαύρα ράσα του ν’ ανεμίζουν στις τραμουντάνες της αγωνίας και να καταράται το κακούργημα που εκκρεμεί αδίκαστο κι αμαυρώνει μια εποχή ηρωικών διεκδικήσεων κι ενώνεται με τις απαιτήσεις των νεκρών που έπεσαν στις μάχες της τιμής του λαού μας.
Η προσφορά του Γιαννάκη Στεφανίδη στον απελευθερωτικό αγώνα διακρινόταν από εξαίρετη δυναμική. Ως τομεάρχης Λευκωσίας στη πλήρη κινδύνων εποχή του 1956 με τις εξορμήσεις των δυο ομάδων Εκτελεστικού στο λαβύρινθο της πόλης, επέδειξε σωφροσύνη και ψυχραιμία σε ώρες κρίσιμες. Χαρακτηριστική η «συνάντηση» και η χειραψία του καταζητούμενου αγωνιστή με τον τότε Κυβερνήτη. Τον Γιαννάκη τον έκρυβε ο αγωνιστής Παντελής Κούρος στο εργοστάσιο της Αγγλοεβραϊκής εταιρίας σοκολατοβιομηχανίας «ΣΕ ΤΕ». Η θέση του αγωνιστή στην εταιρία ήταν ψηλή. Εκεί κι ο Αγγλοεβραίος διευθυντής Μαξ Μπάντερ που ο Παντελής τον χρησιμοποιούσε εν αγνοία του, αν προέκυπτε ανάγκη. Η εταιρία ήταν εκτός υποψίας, σαν ξένη κι ο αγωνιστής είχε την ευχέρεια να κινείται με το αυτοκίνητό του, ένα άσπρο Φίατ Η 880, «τον Πόθο», μεταφέροντας όπλα της ΕΟΚΑ! Μια μέρα ο Χάρτινγκ επεσκεύθη την εγκατάσταση ξαφνικά, φιλοφρονητικά. Ο Κούρος «φιλοξενούσε» δυο καταζητούμενους. Τον Γιαννάκη Στεφανίδη και τον Μίκη Μιχαηλίδη. Αμέσως τους εφοδίασε με έγγραφα υπαλλήλων, έκαναν χειραψία με τον Κυβερνήτη, συνομίλησαν μαζί του και δήλωσαν ευχαριστημένοι από την εταιρία!…(Γιάννη Σπανού «ΕΟΚΑ», τ.2. σελ 152.έκδ. Α. Σπανός, Λευκωσία 1997).
Σήμερα, τελείται μια σύγκληση ψυχών που συναπαντιούνται με όσους ακόμα ζουν στον απάνω κόσμο, παρακαλώντας τον Παντοδύναμο Θεό ν’ αναπαύσει την ψυχή του ακριβού φίλου που τουρτουρίζει στο ψυχρό καταφύγιο αναμονής της Θείας Δίκης.
Στα βασανιστικά ημερονύχτια 60 χρόνων, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια τρέμει στο χειμωνιάτικο αγιάζι κι η αίσθηση παγώνει από τη σιωπή της Δικαιοσύνης που μένει άλαλη μπροστά στον εφιάλτη. Γιατί ναι μεν το στυγερό έγκλημα που συνετελέσθη την νύχτα της 10ης Φεβρουαρίου 1959 σκεπάστηκε βιαστικά αλειτούργητο με χώμα, αλλά τις μαύρες εκείνες ώρες σημάδεψε την ιστορία μας ένα παράλληλο ανοσιούργημα που άρχισε να υφαίνεται στον αργαλειό της συνωμοσίας μέρες πριν για να θάψει και την αλήθεια. Ήταν το αποτρόπαιο ηθικό έγκλημα, το ειδεχθές κακούργημα, χειρότερο από το αιματηρό, φρικτότερο από το αιμοσταγές. Γιατί το αίμα με τον καιρό σβήνεται, απαλείφεται. Αλλά το ηθικό έγκλημα διαιωνίζεται. Μαστιγώνει την ψυχή. Δέρνει τη συνείδηση. Και τον δαρμό η θλίψη τον καθιστά οδυνηρότερο κι ανατριχιαστικότερο η αίσθηση του περιπλανώμενου φαντάσματος που υποφέρει από την αναλγησία των εκτελεστών.
Στο βιβλίο με τον τίτλο «Δακρύων Μνήμες», που τιτλοφόρησε ο τομεάρχης Ευάγγελος Ευαγγελάκης,ο αδελφός του Γιαννάκη, ο Μιχαλάκης Στεφανίδης, επιχειρεί μια δραματική ιχνηλασία του εγκλήματος. Παραθέτει τους επικηδείους 36 αγωνιστών του Διγενή. Είναι αναφορές αγάπης. Ύμνοι της ανθρωπιάς, της θεοσέβειας, της ιδεολογικής εμμονής του νεκρού,της λεβεντιάς του Γιαννάκη. Μαστιγώνουν την σκληρότητα ηθικών αυτουργών και διατεταγμένων δραστών. Είναι ελεγειακοί λυγμοί και θρήνοι. Αλλά δεν υπεισέρχονται στη σκευωρία. Στην κατασυκοφάντηση του νεκρού. Δεν μνημονεύουν την φοβερή εισαγωγή στο δράμα. Η συνωμοσία παραμένει αμολόγητη.Και στο σκοτάδι της τριγυρνούν τα μυστήρια που κρατούν ανοικτή τη μαύρη αυλαία της δολοφονίας. Ήταν έγκλημα που οργάνωσαν και σκηνοθέτησαν οι συνωμότες και διέταξαν αγωνιστές να διαπράξουν, στην ατμόσφαιρα που δημιουργούνταν στους σκληρούς νόμους μιας επανάστασης, με την ψευδή κατηγορία ότι ο Γιαννάκης ήταν… «προδότης», χωρίς να λεν τι και ποιους «πρόδωσε»! Δεύτερη ατιμία μετά την πρώτη…
Μια ανατριχίλα με συνέχει σαν θυμάμαι τη συνταρακτική αποκάλυψη της συναγωνίστριας με το επαναστατικό όνομα «Φιλαίτερος»,(Η Δέσπω Σκώττη- Γαλατάκη), που μου αφηγήθηκε σε μια ραδιοφωνική εξομολόγηση στον «Λόγο»: «Μου έδωσαν ένα μπουκαλάκι με δηλητήριο για να το ρίξω στον καφέ του Γιαννάκη, τονίζοντας επίμονα πως ήταν «προδότης»!… Κατονόμασε τους ενόχους. Και μου περιέγραψε πώς το ανύποπτο θύμα απέφυγε να πιεί το θανατηφόρο φαρμάκι και πώς απεφεύχθη ο θάνατος του γαμβρού της που πήρε το φλυντζάνι για να πιει το κόνειο. Σαν από το Χέρι της Θείας Πρόνοιας, άρπαξε το φλυντζάνι λέγοντας, άσε θα σου κάνω άλλο καφέ»…
Ιδού άλλου, παράλληλου,εγκλήματος απόπειρα.
Επεχείρησαν να τον στραγγαλίσουν δυο «συναγωνιστές», ενώ κοιμόταν. Ξύπνισε με μια απότομη, ενστικτώδη κίνηση. Υπάρχει προσωπική επώνυμη μαρτυρία στο αρχείο Μιχαλάκη Στεφανίδη. Κατονομάζονται οι αποπειραθέντες στραγγαλισμό…
Ανατρέχω όμως σε μια άγνωστη ομολογία. Οι σκευωροί ζήτησαν από το Διγενή να χρησιμοποιήσουν δηλητήριο στο νερό των Άγγλων στρατιωτών για μαζικούς θανάτους. Έγραψαν και τον τύπο του δηλητηρίου που ισχυρίστηκαν ότι χρησιμοποιήθηκε για τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Λεοντίου το 1947. Ο Αρχηγός αντέδρασε με οργή, προειδοποιώντας ότι θα εκτελεσθεί όποιος αποτολμούσε τέτοιο έγκλημα. Θεωρούσε τέτοια ενέργεια ατιμωτική. Η θέση του Διγενή είναι κρυστάλληνη. Αρνιόταν το δηλητήριο σαν όπλο εξόντωσης στον αγώνα της ΕΟΚΑ. Δεν ζη ο συναγωνιστής της αποκάλυψης. Αλλά της μαρτυρίας επέζησε η σύζυγός του κι εκείνη στέλεχος της Οργάνωσης. Μάρτυρας της αποκάλυψης της συνωμοσίας του 1947, προς δηλητηρίαση του τότε Αρχιεπισκόπου Λεοντίου και ονομάτων των σκευωρών, που σκεπάζονται τόσα χρόνια από τους φόβους και τις σκοπιμότητες των κομματικών παθών που δίχαζαν τον λαό και σύνθλιβαν την ψυχή της πατρίδας ανάμεσα της σφύρας και του άκμονος του μίσους…Ρώτησα έναν από τους αναμειχθέντες. Με κοίταξε με μάτια θολά και κούνησε το κεφάλι πνίγοντας την απάντηση στη σιωπή αξεδιάλυτου μυστηρίου…
Εδώ αναβιώνει η τραγικότητα της δολοφονίας του ήρωα της Επανάστασης Οδυσσέα Ανδρούτσου.Μετά τη δολοφονία του τον νεκρό καταδίωκε η συκοφαντία για «προδοσία» και συνεργασία με τους Τούρκους. Τον Ανδρούτσο σκότωσαν στη φυλακή της Ακρόπολης όπου τον είχαν σιδηροδέσμιο. Ένα από τους φονιάδες απεκάλυψε η στεντώρεια φωνή του ήρωα : Βγάλε μου ωρέ Μαμούρη τις αλυσίδες και θα δεις ποιος είμαι. Μαμούρης ήταν από τους μπράβους του Γκούρα! Έρριξαν τον σκοτωμένο ήρωα από την Ακρόπολη για να φανεί πως αυτοκτόνησε, πέφτοντας στα βράχια. Τον έσυραν σ’ ένα κλαδί και τον πήραν στον τάφο σαν προδότη. Αλλά η Θεία Πρόνοια παρενέβη. Στη βιβλιοθήκη ενός διπλωμάτη βρέθηκε χειρόγραφη ομολογία ενός αγωνιστή του 1821 που ήταν τη νύχτα της δολοφονίας φρουρός στην Ακρόπολη. Ήταν ο Τέρπος Παπαδόπουλος… Το βιβλίο «Δακρύων Μνήμες» ομοιάζει με το απομνημόνευμα Τέρπου , σαν βιβλική φωνή που θα διαπερνά τον χρόνο. Σαν την κατάρα που αναθεματίζει εκείνους που οργάνωσαν το βδελυρό έγκλημα σκοτώνοντας όχι με σφαίρες αλλά με φτιάρια το παλληκάρι, στο απαίσιο σενάριο της φρίκης. Τον Γιαννάκη Στεφανίδη διατάχθηκαν να σκοτώσουν όχι με σφαίρες, αλλά με φτιάρια, υπό την κάλυψη του δολερού σκότους της νύχτας της άγριας δολοφονίας της 10ης Φεβρουαρίου του 1959. Ένα μήνα πριν εκπνεύσει ο απελευθερωτικός μας αγώνας, με την ολέθρια συμφωνία της Ζυρίχης που έθαψε τα όνειρα του μαρτυρικού μας λαού.
Όμως ο ομιλών δεν είναι δικαστής. Η αίθουσα αυτή δεν είναι δικαστήριο. Κι εσείς, κυρίες και κύριοι, δεν είστε ένορκοι για έκδοση ετυμηγορίας… Και σήμερα παρουσιάζουμε το βιβλίο που έχει εκδώσει η Επιτροπή Μνήμης Γιαννάκη Στεφανίδη . Όχι για να εξαγάγουμε συμπεράσματα μετά από 60 χρόνια. Ούτε να κατονομάσουμε και να κατηγορήσουμε πρόσωπα και γεγονότα που κρατήθηκαν επιμελώς εκτός δισταγμών φόβου, στη σιωπή, τόσα χρόνια από τόσους ανθρώπους. Η σημερινή σύγκληση πραγματοποιείται για το βιβλίο «Δακρύων Μνήμες». Στην αίθουσα πλανώνται τα πνεύματα του Γιαννάκη και του Παπανδρέα. Και η συλλογική συνείδηση αισθάνεται σε κάποια γωνιά να ματαιοπονούν να κρυφτούν από την αλήθεια του Θεού οι δράστες, με τα φαντάσματα θυμάτων και ηθικών ενόχων. Ο Θεός θ’ αποφανθεί πότε, και πώς θα διαλάμψει η αλήθεια. Κατά το απόφθεγμα ξένου φιλοσόφου πως ο ήλιος, το φεγγάρι κι η αλήθεια δεν κρύβονται. Και κατά την τραγωδία «Αγαμέμνων» (462-465) του Αισχύλου : «Οι μαύρες Ερινύες με το πέρασμα του χρόνου, στρέφουν αντίθετα την τύχη της ζωής και εξαφανίζουν εκείνο που ευτυχεί με αδικίες». Και ο Ηρόδοτος: πως (Ιστορία Ε,56) « δεν υπάρχει άνθρωπος που αδικεί ο οποίος δεν θα τιμωρηθεί». (= Ουδείς ανθρώπων αδικών τίσιν ουκ αποτίσει»). Κι ο τραγωδός Σοφοκλής στην «Ηλέκτρα» 1026, είναι μαστιγωτικός: «Είναι φυσικό αυτός που πάει να κάνει κακό να παθαίνει κακό». Κι Ο Θαλής ο Μιλήσιος αποφαίνεται πως εκείνος που αδικοπραγεί έστω κι αν σκέφτεται να διαπράξει το άδικο,δεν διαφεύγει την προσοχή των θεών.( Διογένους Λαερτίου Βίοι Φιλοσόφων 1,36).
Καθ’ ημάς «έστι δίκης οφθαλμός ος τα πάνθ’ ορά».
Η Θεία Δίκη καραδοκεί στο απαραβίαστο βασίλειό της, για να κατακεραυνώσει με το αμείλικτο σπαθί της τιμωρίας, προς παραδειγματισμό, όπως και όταν κρίνει, όποιους παραβίασαν την αρμονία της Δημιουργίας και επιχείρησαν να καταπνίξουν το δίκαιο, αντικαθιστώντας τους νόμους του Θεού με τη βία, τη δολοφονία, τη συκοφαντία, την άτιμη καταλαλιά.
Κι ας μη παροράται η προειδοποίηση πως η μοίρα των ενόχων είναι να περιμένουν το αστροπελέκι της τιμωρίας. Κι η αναμονή είναι η τρομακτική εισαγωγή της δίκαιης τιμωρίας των δραστών που οφείλουν να την αναμένουν…

Comments are closed.