0

Τα Χριστούγεννα του 1963 οι αιφνίδιες διαπιστώσεις έγιναν δυο χέρια αγωνίας που λαιμόπνιγαν τον λαό μας. Το ένα χέρι ήταν η εξοπλιστική προπαρασκευή των Τούρκων για την αιματηρή αναταραχή και την κατάλυση του νεοπαγούς κυπριακού κράτους και το άλλο η ανεπάρκεια της κυβέρνησης να αναγνωρίσει και να προλάβει τον τουρκικό κίνδυνο που διεφάνη από τις 18 Οκτωβρίου 1959, με τεκμήριο το τουρκικό πλοιάριο «Ντενίς»που κουβαλούσε πολεμικό υλικό στο νησί για την τρομοκρατία, που οργανωνόταν από τις 15 Νοεμβρίου 1957 στη συνάντηση Ντενκτάς-Μπαρχάν Ναλπάντογλου –Μουσταφά Κεμάλ  Τανρίσεβντι, (υπαλλήλου της τουρκικής πρεσβείας) για  την ίδρυση της Τ.Μ.Τ. και τη συγχώνευσή της με την «Βολκάν» που έκαψε την οδό Ερμού το 1956, την «ΚΙΤΕΜΠ», την «Καράτσετε» και άλλα εφευρήματα του Γραφείου Ειδικού Πολέμου της Άγκυρας.Η συνάντηση των τριών έγινε τη νύχτα της 27ης Ιουλίου 1957. ( Συνέντευξη στην Νεριμάν Τζαχίτ της εφημερίδας «Ορτάμ»κατεχόμενης Λευκωσίας).  Με αφορμή μια σύγκρουση με περίπολο της αστυνομίας στην οδό Ερμού, όταν Τουρκοκύπριοι αρνήθηκαν να ερευνηθούν,  ακολούθησε φονική ανταλλαγή πυρών, με πρώτο θύμα μια Τουρκάλα συνοδό, την Τζεμαλιέ. Οι Τούρκοι αποδείχτηκαν πάνοπλοι με διοικητές της ΤΟΥΡΔΥΚ και Γιουρούκηδες,(αποβράσματα φυλακών από την Τουρκία, λαθραίας εισαγωγής), με αποθήκες πολεμικού εξοπλισμού και εκπαιδευμένους φανατικούς Τουρκοκυπρίους ακροβολιστές, ταμπουρωμένους στους μιναρέδες που πολυβολούσαν τη Λευκωσία, ενώ οι Έλληνες της Κύπρου αμύνονταν με κυνηγετικά, λοστούς, ξύλα, παλιά όπλα της ΕΟΚΑ και βόμβες τύπου υδροσωλήνα.

Οι συμπλοκές άρχισαν με αντιπαράταξη κατά μήκος της εμπορικής οδού Ερμού, τον Άγιο Κασσιανό, τον Άγιο Λουκά, την Ομορφίτα, τη Νεάπολη, τον Τράχωνα και ακραίες συνοικίες Αγίου Παύλου, Έγκωμης, Αγίου Δομετίου, από τη νύχτα του αιματηρού επεισοδίου, 21 Δεκεμβρίου 1963. Όχλος φανατικών που οργανώνονταν από πράκτορες του Γραφείου Ειδικού Πολέμου, ξεχύθηκαν στην κεντρική πλατεία της τουρκοκρατούμενης συνοικίας ουρλιάζοντας με μίσος εναντίον των Ελλήνων. Α πό δε της επομένης, οι Τούρκοι άρχισαν προωθήσεις στην περιοχή βορείως των Κεντρικών Φυλακών και μέχρι τα Χριστούγεννα κάλυπταν Νεάπολη, Τράχωνα, Ομορφίτα, τμήμα Καϊμακλίου, με φανερούς στόχους τις βόρειες συνοικίες της πρωτεύουσας και της εντός των τειχών Λευκωσίας. Ο ορυμαγδός από τους πρώτους πυροβολοσμούς προκάλεσε την κινητοποίηση, με προσκλητήριο κυρίως αγωνιστών της ΕΟΚΑ που έσπευσαν να παραταχθούν στη γραμμή από τις Φυλακές προς την  Ομορφίτα και το Καϊμακλί. Συγκροτήθηκε επιτελείο με επιτελάρχη τον πρώην τομεάρχη της ΕΟΚΑ Νίκο Κόση.

Επί των γεγονότων είχα μακρές συνομιλίες με τον αγωνιστή Πραξιτέλη Βογαζιανό, των Ομάδων Επικίνδυνων Αποστολών και αργότερα του Εκτελεστικού Λευκωσίας. Τον άνθρωπο που είχε αναλάβει ριψοκίνδυνες και εντυπωσιακές εξορμήσεις στην περίοδο του αγώνα, Πολιτικό Κρατούμενο D.P. 934 και Αντάρτη της ΕΟΚΑ. Την ημέρα των Χριστουγέννων παρουσιάστηκε στην Ομορφίτα και ανέλαβε τη διοίκηση διμοιρίας από 31αγωνιστές, με όπλα παλαιά αυτόματα και πρώτη απόφαση αναγνώριση τοπίου, εξακρίβωση του οπλισμού των Τούρκων και του βεληνεκούς των όπλων. Αρχική διαπίστωση ήταν πως οι Τούρκοι κρατούσαν παλιά όπλα περιορισμένου βεληνεκούς. «Οι σφαίρες έπεφταν κοντά», αλλά και «Μπρεν» που πιθανότατα χειρίζονταν αξιωματικοί της ΤΟΥΡΔΥΚ, γιατί τα πυρά τους ήταν μεθοδευμένα. Ο Βογαζιανός επέλεξε την αδύνατη πλευρά των Τούρκων και διέταξε επίθεση με επικεφαλής τον ίδιο και βοηθούς τον αδελφό του Ερμή και τον Χαμπή Ευσταθίου, Πολιτικό Κρατούμενο D.P. 1153, από Πλατανιστάσα,στέλεχος της ΕΟΚΑ, αντάρτη,(ψευδώνυμο «Βράχος») και αγγελιαφόρο τον νεαρό Κώστα Μαυρίδη από το Καϊμακλί. Ένα «Μπρεν χειριζόταν ο Κίτσος από τη στέγη του εργοστασίου παγωτών«Ρέτζις» που κτυπούσε στην μικρή πλατεία και η Διμοιρία παλιά αυτόματα του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, (Μαρσίπ, Στεν).

Την σφοδρότητα των επιτιθεμένων δεν την περίμεναν οι Τούρκοι, αιφνιδιάστηκαν και άρχισαν υποχώρηση. Τα τουρκικά όπλα σίγησαν, η Διμοιρία ανέπτυξε την επίθεση και κατέλαβε τα πρώτα εχθρικά φυλάκια. Εκεί ο Πραξιτέλης πρόσεξε ότι τα σπίτια που εγκατέλειψαν οι Τούρκοι είχαν πολεμίστρες σε τρύπιους τοίχους. Έκανε διαχωρισμό μαχητών, η επίθεση εντάθηκε και το μέτωπο των Τούρκων έσπασε.

Ο νεκρός Αγλαντζιώτης

Στην προέλαση άκουσαν κλάματα παιδιού. Οι Τούρκοι είχαν τραυματίσει ένα κοριτσάκι και το άφησαν ανυπεράσπστο σ’ έ να χαντάκι. Το παιδάκι, τραυματισμένο και πανικόβλητο ήταν ανίκανο να κινηθεί. Ο διμοιρίτης φρόντισε  για τη ματαφορά του παιδιού στα μετόπισθεν και προήλαυνε ακατάπαυστα για τρεις μέρες. Εκείνο το τριήμερο ήταν κόλαση. Οι μάχες σκληρές και οι ανταλλαγές πυρών δημιουργούσαν μια αποπνικτική ατμόσφαιρα όπου σεργιανούσε θανατική η απειλή τραυματίζοντας πολεμιστές κι από τις δυο πλευρές. Στη σφοδρότητα των επιθέσεων των μαχητών του Βογαζιανού, ο αντίπαλος υποχωρούσε διαρκώς, εγκαταλείποντας το ένα μετά το άλλο τα σπίτια όπου είχε ταμπουρωθεί, μέχρι που την ορμή ανέκοψε ένας ακροβολιστής που πυροβολούσε με «Μπρεν» με σύστημα εκπαιδευμένου στρατιωτικά. Οι ριπές του ήταν τρεις κάθε φορά και σταματούσε αναζητώντας νέο στόχο. Εκεί η διμοιρία είχε την πρώτη απώλεια με θύμα τον Νικολάου, 33 χρόνων, έγγαμο, πατέρα 3 παιδιών, οδηγό αγοραίου αυτοκινήτου.

Δεν του έστελναν σφαίρες

Ο ακροβολιστής ανέκοψε την προέλαση. Ο Πραξιτέλης άρχισε να τον προκαλεί με «βαρελάκια» αφού διέταξε τον Ευσταθίου και τον Ερμή να τον εντοπίσουν. Πρόσεξαν ότι κρυβότανς πίσω από έναν τρύπιο τοίχο κάτω από τζάμια. Τον εξουδετέρωσαν με αιφνίδια μαζικά πυρά την στιγμή που είδαν την κάννη του όπλου να προβάλλει και να πυροβολεί τον φίλο τους. Δεν πρόλαβε… Στην προώθηση τον βρήκαν νεκρό.

Τα πυρομαχικά εξαντλούνταν. Ο Πραξιτέλης ζήτησε σφαίρες αλλά δεν του έστελναν. Η Διμοιρία συνέχισε να προχωρεί με ελάχιστα πολεμοφόδια μέχρι που οι μαχητές έμειναν χωρίς σφαίρες. «Δεν τους αφήσαμε να πάρουν ανάσα». Ήταν τότε που ακούστηκε σφοδρή έκρηξη πίσω. Διερωτήθηκαν αν άφησαν καμιά εστία στα μετόπισθεν. Ο αγγελειαφόρος Κώστας Μαυρίδης πληροφόρησε ότι  την έκρηξη προκάλεσαν πίσω με ανατίναξη του χρηματοφυλακείου της τράπεζας,με την υποψία, όπως έλεγαν, ότι εκεί κρύβονταν όπλα. Πέρασαν από τον αστυνομικό σταθμό Ομορφίτας, όπου στο σπίτι του Ανδρέα Γιασουμή ήταν εγκλωβισμένος με την ομάδα του ο Γιώργος Ολύμπιος. Τους ελευθέρωσαν.

Ο Γιώργος Ολύμπιος εφοδίασε τον Βογαζιανό με σφαίρες και οι επιχειρήσεις συνεχίστηκαν μέχρι που οι αγωνιστές επεβλήθηκαν στο πεδίο των συγκρούσεων. Η Ομορφίτα έπεσε. Η Διμοιρία έσπασε τον θήλακα, έσωσε το ΚαΪμακλί.

Η παρέμβαση των Εγγλέζων

Σ’αυτό το σημείο ο Πραξιτέλης τονίζει ότι στη σύγκρουση επενέβησαν οι Εγγλέζοι! Πίεζαν τον Ολύμπιο να τερμαίσει την αναμέτρηση, ενώ οι αγωνιστές της Διμοιρίας προέλαυναν κι οι Τούρκοι υποχωρούσαν. Εξ άλλου, τερματισμό ζητούσαν και επιτελικοί με το μήνυμα «παύσατε πυρ». Ρωτούσαν διαρκώς «κοντεύετε»; Η απάντηση Βογαζιανού ήταν ΟΧΙ.

Βογαζιανός :Φτάσαμε μέχρι τα Δημόσια Έργα και μου ζητούσαν κατάπαυση πυρών! Αρνήθηκα. Ζήτησα σφαίρες με τον Μαυρίδη αλλά δεν μου έστειλαν…Πολεμούσαμε τρεις μέρες, ελευθερώσαμε την Ομορφίτα, σώσαμε το Καϊμακλί και μου έλεγαν να σταματήσω!… Τότε ήταν που μου έστειλε σφαίρες ο Γιώργος Ολύμπιος, με τον Αντρέα Γιασουμή. Είχαμε φτάσει στο σημείο να μετρούμε τις σφαίρες μια-μια. Στην Πύλη Κυρηνείας η επίθεση εξασθένησε…Μου είχαν μείνει δυο σφαίρες…ΟΙ Εγγλέζοι ζητούσαν από τον Ολύμπιο να υποχωρήσει. Αρνήθηκε κι έστησε ακροβολιστές εναντίον τους οπότε οι Εγγλέζοι αποχώρησαν…

Ο Μακάριος στο τηλέφωνο

Κάποια στιγμή μου φώναξαν ότι με θέλει ο Μακάριος στο τηλέφωνο στο «Ρέτζις». Πήγα.Με ρώτησε: Πραξιτέλη γιατί ενίστασε σε κατάπαυση πυρός; Κι απάντησα: Μακαριότατε, δεν μας στείλατε να διαλύσουμε τον θήλακα; Ήδη βρίσκομαι στην Πύλη Κερύνειας.

Μακάριος: Άλλα μου  λες εσύ, άλλα μου λεν αυτοί.Απειλούν ότι θα επέμβη η ΤΟΥΡΔΥΚ.

Πραξιτέλης: Κι εμείς με ποιους πολεμούμε τρεις μέρες; Δεν πιστεύεις εμένα και πιστεύεις αυτούς;(Τους επιτελικούς). Αρνήθηκα να υποχωρήσω…

Όταν ξεκινήσαμεστην ομάδα μας ήταν 31 εθελοντές. Όταν τελειώσαμε ήταν 50! Άκουαν τους κροταλισμούς των αυτομάτων, αντιλαμβάνονταν το χρέος κι έτρεχαν να ενωθούν με τους αγωνιστές. Εκείνο  το τριήμερο ήταν ένα παρατεταμένο δράμα σκληρής αναμέτρησης με τους επίστρατους Τουρκοκύπριους και την ΤΟΥΡΔΥΚ. Η αποφασιστικότητα των αγωνιστών διέλυσε τον μύθο της πολεμικής υπεροχής των Τούρκων στρτιωτικών. Η ισχύς του χρέους προς την κινδυνεύουσα πατρίδα υπρίσχυσε. Και το πνεύμα της αντίστασης ανέσυρε από την ιστορία τα μαρμαρένια αλώνια. Μια Διμοιρία αποφασμένων πολεμιστών αγωνιζόταν με γενναιότητα και αυτοθυσία συνοδευόμενοι από τις προσευχές του λαού και την βοήθεια της Θείας Πρόνοιας. Η Κύπρος αγωνίστηκε και νίκησε τα ματωμένα Χριστούγεννα του ’63…

Comments are closed.