0

Εάν οι Έλληνες κοιτούσαν το παρελθόν πριν σχεδιάσουν το μέλλον, η ελληνική μοίρα θα ήταν πολύ διαφορετική από τη σημερινή. Θα διδάσκονταν τα μυστικά των πολέμων, τις μεθοδεύσεις των νικηφορων επικρατήσεων, θα προγραμμάτιζαν θριάμβους αντί αιτίες  συμφορών και θ’ απέφευγαν τις πανωλεθρίες.  Γιατί η ιστορία βρίθει και από νίκες και από ήττες από των απωτάτων αιώνων. Και επιχειρηματολογικά ανατρέχω στα γεγονότα με τους αναγκαίους συγκριτισμούς:

Η μάχη του Μαραθώνα της 12 Σεπτεμβρίου( ή 13ης Αυγούστου) του 490 π.Χ. διεξήχθη υπό αντίξοες συνθήκες. Οι Έλληνες παρέταξαν 10 χιλιάδες Αθηναίους και 1000 Πλαταιείς με στρατηγό τον Μιλτιάδη, έναντι 55 χιλιάδων Περσών υπό τον Δάτιν και τον Αρταφέρνην. Περιήγαγαν λαμπρή νίκη επειδή επέλεξαν αρχηγό έμπειρο και ικανό, μελετητή της περσικής τακτικής. Η νίκη ήταν συντριπτική. Οι ελληνικές απώλειες ανήλθαν σε 192 νεκρούς και οι περσικές σε 6 χιλιάδες νεκρούς. Μέγας παράγοντας της νίκης ο ψυχολογικός που δημιούργησε η Πολιτεία και η εμπιστοσύνη στον Μιλτιάδη που έχαιρε της εκτίμησης των άλλων 9 στρατηγών που του παρεχώρησαν την αρχηγία.

Η μάχη των Θερμοπυλών της 20ής Αυγούστου 480 διεξήχθη ανάμεσα σε 300 Σπαρτιάτες και 700 Θεσπιείς με στρατηγό τον Λεωνίδα, με αντιπάλους 1.700.000 Πέρσες πεζούς και 800 ιππείς υπό τον Ξέρξη. Στο πεδίο της μάχης έπεσαν οι Έλληνες, αλλά ο ηρωισμός τους προβάλλεται από την ιστορία ως η σελίδα της ηθικής νίκης δυόμισι έκτοτε χιλιετιών. Παράγοντες δόξας ο αρχηγός και η ιδεολογία.

Στη ναυμαχία της Σαλαμίνας του 480 παρατάχθηκαν 310 ελληνικά πλοία με στρατηγό τον Θεμιστοκλή και 1207 περσικά (κατά τον Αισχύλο) με αρχηγό τον Ξέρξη. Η νίκη ήταν συντριπτική και παραμένει στην κορυφή των ναυμαχιών στην ιστορία της ανθρωπότητας. Απώλειες 40 ελληνικά πλοία και 200 περσικά. Παράγοντας η ευφυία του Θεμιστοκλή με τις μεθοδεύσεις του ηθικού στοιχείου και η έμπνευση των μαχητών που πολεμούσαν απέναντι στα παιδιά, τις συζύγους και τους γονείς τους που ο στρατηγός παρέταξε στις παραλιακές ακτές τις Σαλαμίνας.

Δείγματα νικηφόρων εκβάσεων και η ναυμαχία Αρτεμισίου της 23ης Αυγούστου 480 με αντιπάλους τον Ευρυβιάδη και τον Ξέρξη και η μάχη των Πλαταιών με τον Παυσανία και απέναντι τον Μαρδόνιο που σκοτώθηκε και τον Αρτάβαζο που τράπηκε σε άτακτη φυγή με το στράτευμά του. Τα μυστικά  απεκάλυψε στην Περσίδα βασίλισσα ο Πέρσης στρατηγός Τριτανταίχμης όταν ρωτήθηκε ποιοι είναι, τέλος πάντων, αυτοί οι Έλληνες, που ολίγοι μεν πέτυχαν τέτοιους θριάμβους έναντι πολυπληθών εχθρών. «Έλληνες, ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιεύνται αλλά περί αρετής» ( Ηρόδοτος, β.  6).Στις 27.8.480 ο ελληνικός στόλος υπό τον Λεωτυχίδη προσβάλλει τον περσικό στη Μικάλη. Οι Πέρσες υπό τον Τιγράνη αποβιβάζονται στην ξηρά όπου υφίστανται πανωλεθρία. Σκοτώθηκαν όλοι οι στρατηγοί τους και πυρπολείται ο στόλος τους. Απελευθερώνεται η Ιωνία.

Τα συμπεράσματα είναι ηχηρά στον ατέρμονα χρόνο. Νικούν και επιβάλλονται οι Έλληνες όταν είναι προετοιμασμένοι τόσο στον τομέα των πολεμικών σχεδιασμών όσο και στην ψυχολογική προπαίδεια και την ηθική ετοιμότητα. Τα στοιχεία που παραμένουν ως αξίες και αντιστοιχούν με τα νεότερα μέσα πολέμου, τους εξοπλισμούς. Χωρίς αυτή την αντιστοιχία οι θετικές εκβάσεις των συγκρούσεων δεν είναι εξασφαλισμένες. Αντίθετα είναι τα αποτελέσματα. Ολέθρια παραδείγματα οι μάχες του Μαντζικέρτ (1071) και του Μυριοκεφάλου (1176).

Και δύο αντίθετα παραδείγματα: Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Η΄αυταπατώμενος  από τις ψευδαισθήσεις του οδήγησε σε συντριβή την αυτοκρατορία «Ηρεμεί μεν το αντίπαλον, ειρηνεύει το υπήκοον… και το ανθέλκον ουδέν εστί τας ημετέρας φροντίδας» (jus Graecoromanum τ.Α σελ 621), ενώ ο Βουλγαροκτόνος συνέτριψε στο Κλειδί 29. 7. 1104. τους λεηλάτες  Βουλγάρους με τον Σαμουήλ.

Στην Επανάσταση του 1821 τα τουρκικά πλήθη κατανικήθηκαν από την αξία των οπλαρχηγών και το απελευθερωτικό πνεύμα που συνέπαιρνε τους μαχομένους. Κυριάρχησαν στρατιωτικές ιδιοφυίες όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης, ο Μιαούλης, ο Κανάρης, που εφάρμοζαν σχέδια μάχης, υπολογίζοντας τον χώρο και την ψυχή.Κατά άφρονα αντίθεση το 1897 όρμησαν στον πόλεμο  με αυθορμητισμό. Ανεκπαίδευτοι, άοπλοι σχεδόν. Πολεμούσαν με «Γκράδες» και «Σεσαπώ» ενώ οι Τούρκοι με κανόνια  Κρούπ, επαναληπτικά Μάουζερ και με διοικητές Γερμανούς . Δέκα χρόνια μετά ο  Βενιζέλος εξόπλισε τον στρατό. Εμπιστεύτηκε τον πόλεμο σε εκπαιδευμένους και έμπειρους αξιωματικούς,( Παρασκευόπουλος, Κουντουριώτης). Έδωσε προτεραιότητα στο Ναυτικό(«Αβέρωφ»). Ο Βενιζέλος προετοίμασε τη χώρα για τους Βαλκανικούς πολέμους και την Μικρασιατική εκστρατεία. Οι Έλληνες επανέφεραν τον βασιλιά (Νοέμβριο του 1920) και όλα πήγαν κατά κρημνών στρατιωτικά- διπλωματικά. Έχασαν τις συμμαχίες που μεταλλάχτηκαν σε φιλοτουρκικές. Άλλαξαν την στρατιωτική διοίκηση (Παπούλιας-Χατζηανέστης, πρίγκιπας Ανδρέας). Γερμανοποίησαν την τακτική κατά την προτίμηση του βασιλιά. Αγνόησαν τις προειδοποιήσεις (Λόϋδ Τζιώρτζ στον Μεταξάκη)  και επέφεραν το χάος και την Μικρασιατική Καταστροφή.

Η ιστορία προικίζει με σοφία όσους την μελετούν. Ο Βενιζέλος μετάφρασε τον Θουκυδίδη. Γνώριζε τον αντίπαλο και το φώναξε στους συμμάχους. «Εγώ γνωρίζω τους Τούρκους. Μίαν γλώσσα καταλαβαίνουν. Της ισχύος». Και πέτυχε τον θρίαμβο του 1919. Ήξερε την παρότρυνση του Δημοσθένη: «Δει δε χρημάτων». Έβρισκε δάνεια και εξόπλιζε το έθνος. Ιδού, λοιπόν στάδιον αισιοδοξίας. Να βρούμε χρήματα και να εξασφαλίσουμε αφύπνιση και μαχητική ετοιμότητα ζωής, εφ’ όσον μας απειλούν αδιαλείπτως με πόλεμο…

Comments are closed.