0

Μέσα στον κυκεώνα των αρνήσεων του σύγχρονου κόσμου, ξεπροβάλλει η ηθική αναγκαιότητα της αναδημιουργίας της ανθρώπινης υπόστασης που γεννά την ιστορική μας συνείδηση. Τη συνείδηση που πρέπει να αναλάβει την σωτήρια εξέλιξη της εθνικής μας ζωής για να επιβιώσουμε ως οντολογική αλήθεια και να δικαιώσουμε τη διάρκειά μας στον χρόνο. Και σήμερα καλούμεθα από το χρέος να πραγματοποιήσουμε την κίνηση στον υπαρξιακό μας χώρο, όπου ο Δημιουργός έταξε να αναπτύσσεται ο Ελληνισμός και να τιμάται από τον πανανθρώπινο πολιτισμό ως δυναμική παρουσία στη μνήμη και στον αγώνα, συνδεδεμένος με το παρελθόν του, τις αξίες του και τις παραδόσεις του. Και είναι αξία και μνήμη και παράδοσή μας, να αντλούμε υποχρεώσεις και μηνύματα καταξίωσης από τη δόξα, όπως προκύπτει από τη δράση του αστερισμού των ηρώων, ενώπιον των οποίων η ψυχή κλίνει το γόνυ αυτή την ώρα στην εκκλησιά του Αγίου Παύλου, ενώ οι ιερές σκιές του Στέλιου Μαυρομμάτη, του Ανδρέα Παναγίδη, του Μιχάλη Κουτσόφτα αναδύονται από την καταπακτή της κρεμάλας κι ενώνουνται με τις ψυχές της Νίτσας Χατζηγεωργίου,που δολοφονήθηκε θύμα πολιτικού κακουργήματος, του Παναγιώτη Αρτεμίδη,του Μιχάλη Παναγή, του Σαββάκη Μιχαηλίδη, της Μαρίας Μαυρομμάτη, του Κώστα Κωνσταντινίδη, όσων υψώθηκαν από τους βωμούς της θυσίας για την πατρίδα κι ενθρονίστηκαν στα αιώνια ηρώα των επουρανίων.

Η ιστορική μας συνείδηση ξεπετιέται από τους προμαχώνες των αγώνων των νεκρών μας. Και για τους τρεις γίγαντες της 21ης Σεπτεμβρίου 1956 από την κρεμάλα των Κεντρικών Φυλακών, όπου το αδίστακτο χέρι της αγγλοκρατίας τερμάτισε τη νεότητα του Στέλιου, του Αντρέα και του Μιχάλη, την αυγή που το πάθος του λαού αποθέωσε τη λεβεντιά και άνοιξε την αυλαία ενός φοβερού δράματος που χάραξε στον γρανίτη της αιωνιότητας το τρομερό ερώτημα περί του εάν ο θάνατος στην αγχόνη είναι ακαριαίος…

Το ερώτημα ηγέρθη όταν ο μ. Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης μου εισηγήθηκε να το εντάξω στις ιστορικές μου έρευνες που άρχισαν από τα χρόνια της ΕΟΚΑ κι έκτοτε συνεχίζονται με συγγραφές, ομιλίες, διαλέξεις ανά τον ελληνισμό και τον κόσμο. Και ο αείμνηστος Παπαφώτης Καλογήρου με την μαρτυρία του ενίσχυσε την τραγική αγωνία περί του εάν ο θάνατος στην κρεμάλα είναι ακαριαίος. Και η μαρτυρία του φυλακισμένου συναγωνιστή μου καθιστά πιθανότατη τη σκέψη πως ο άνθρωπος δεν πεθαίνει αμέσως στην αγχόνη, από θλάση του αυχενικού σπονδύλου, αλλά το κορμί σπαρταρά στην πύλη του Άδη, στην καταπακτή, περί τα τρία λεπτά, κατά τη μαρτυρία του μ. Κωστάκη Ζαμπάρτα, ότι η καρδιά εξακολουθεί να χτυπά και να αιμοδοτεί τον εγκέφαλο για τρία λεπτά.

Μου είπε επί λέξει ο πατήρ Φώτιος: «Την αυγή κρέμασαν τους ήρωες της 9ης Αυγούστου. Το πρωί ήρθε στο κελλί μου ο Άγγλος αξιωματικός Ήτεν. Κάθισε στο κρεββατάκι μου, έσφιξε το κεφάλι του στα χέρια του και μονολογούσε: Three times my father, three times my father. Τον ρώτησα τι εννοούσε μα δεν απαντούσε. Έφυγε καταφανώς ταραγμένος. Ο Ήτεν αυτοκτόνησε στην Αμμόχωστο όπου διέμενε. Τίναξε τα μυαλά του στον αέρα με το περίστροφό του…Έντονες οι φήμες ότι ήταν ο δήμιος στις Κεντρικές Φυλακές.

Με τον Ανδρέα Σπανό, ειδικό κλινικό ψυχολόγο και κοινωνιολόγο, συνεχίσαμε τις έρευνες. Και είδαμε πως ο Άλμπερτ Πιέρποϊντ, αρχιδήμιος της Αγγλίας με 420 απαγχονισμούς στο «ενεργητικό» του, υποστηρίζει ότι ο δήμιος πρέπει να έχει ειδικότητα, να ζυγίζει τον μελλοθάνατο και ανάλογα με το βάρος του να υπολογίζει το μέγεθος του σχοινιού, γιατί αν είναι μακρύτερο θα προκαλέσει αποκεφαλισμό, αν είναι κοντύτερο θάνατο εξ ασφυξίας. Εξ άλλου πρέπει να ξέρει πώς να περάσει προσεκτικά τον βρόχο στο λαιμό…

Φαίνεται ότι η εκτέλεση του Ανδρέα Ζάκου επιβεβαιώνει τον Άγγλο δήμιο. Ο Τριανταδυλλίδης μου είπε: Πληροφορήθηκα πως το πρόσωπο του Ζάκου ήταν μελαγγιασμένο. Ο Παπαντώνης Ερωτοκρίτου είδε το πρόσωπο γκριζωπό και τη γλώσσα στα χείλη. Ο Παπαφώτης μου είπε: Λέχθηκε πως τον Ζάκο τον κρέμασαν τρεις φορές…( Tree times my father, tree times my father)!

Έζησα και περιέγραψα την τελευταία διαδρομή στη ζωή του Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Ήμασταν σιδηροδέσμιοι μαζί. Δίπλα μου ο Λουκής Καρανίκης κι ο Αλέκος Μαυρομμάτης. Προσπάθησα να διεισδύσω στο δραματικό μυστήριο των τελευταίων ημερών του Ευαγόρα και του Στέλιου, του Αντρέα, του Μιχάλη και των άλλων γιγάντων της ιστορίας μας. Και κατέληξα πως οι μελλοθάνατοι δεν ζούσαν αδιαλείπτως στην ενθουσιώδη έξαρση των ιαχών και των εμβατηρίων. Οταν έπεφτε η μαύρη νύχτα και το δολερό σκοτάδι κάλυπτε ασφυκτικά τα κελλιά, εξελισσόταν η τραγωδία της αγωνίας για τον επερχόμενο θάνατο. Οι μελλοθάνατοι πέθαιναν κάθε λεπτό της κάθε νύχτας αναμονής του βεβαίου μοιραίου. Και πρέπει να μάθουμε να ζούμε τα ανθρώπινα συναισθήματα των ηρώων μας που δεν ήταν ανταπόκριση στις επεμφημίες και στα τραγούδια της δόξας, αλλά μια παρατεταμένη δοκιμασία που αποθεώνει το μαρτύριο της ψυχής, μαστιγώνει σαδιστικά τον νου του ανθρώπου και δέρνει ανελέητα την καρδιά του μελλοθάνατου… Είναι μια εφιαλτική επανάληψη του επικειμένου σταυρικού θανάτου του Χριστού και της σκηνής του Όρους των Ελεών, όταν ο Θεάνθρωπος προσεύχεται αγωνιών ( κατά Λουκάν 44) «ο δε ιδρώς αυτού ωσει θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες επί την γήν» και ο άρρητος θεϊκός λυγμός ωσάν ν’ αντηχεί στην παγωμένη ατμόσφαιρα του «μπλοκ» 8, της πτέρυγας της κρεμάλας…

Δεν επεκτείνομαι επί του θέματος. Κλείνω όμως με τούτο: Μετά τον αγώνα πήγα να επισκεφθώ την οικογένεια του Ανδρέα Παναγίδη. Έγραφα την ιστορία του αγώνα τότε και κρατούσα την επιστολή στην οποία ο μελλοθάνατος αγωνιστής έγραφε με μολύβι την πεποίθησή του ότι «η πατρίδα θα φροντίσει τη σύζυγο και τ’ ανήλικα παιδιά του και τις οικογένειες των συναγωνιστών του». Το σπίτι παρέμενε το ίδιο. Σπίτι του χωριού με δοκάρια στη στέγη και χωματένιο δάπεδο. Τα τρία ανήλικα παιδιά του ήρωα, η Δέσποινα, ο Αριστείδης κι η Αυγή, σαν τρομαγμένα αετόπουλα πιασμένα από τα μαύρα φτερά της αετομάνας, της ηρωικής Γιαννούλας. Στην ατμόσφαιρα παγωμένη η ορφάνια. Η πατρίδα δεν αγκάλιασε τη σύζυγο και τα παιδιά του Αντρέα όπως προσδοκούσε ο πατέρας. Ούτε την αδελφή του Στέλιου. Ούτε την οικογένεια του Μιχάλη. Η νεοπαγής πολιτεία ορχιόταν στην μέθη της εξουσίας και τρέγγλιζε στην κραιπάλη της αχαριστίας. Της ύβρεως. Κι όταν η ύβρις παραφουσκώσει γεννοβολάει συμφορές…

Τώρα που θα πάμε στα σπίτια μας ας αναλογισθούμε μήπως οι συμφορές που μας δέρνουν είναι γεννήματα της αχαριστίας των εξουσιών, έναντι όσων έδωσαν τα πάντα για την πατρίδα και εισέπραξαν όξος και χολήν…

Comments are closed.